Çamerya katliamının üzerinden 77 yıl geçmesine rağmen, Çameryalı Arnavutlar, katliamı kanamaya devam eden bir yara olarak nitelendiriyor ve haklarını aramaya devam ediyor.
Yazar, müzeolog ve Çamerya kültürel miras araÅŸtırmacısı Enver KuÅŸi: “Çamerya’da olanlarla ilgili yüzlerce hikaye ile büyüdüm. Her ÅŸey, gelenek, büyük aile ve çok kültüre sahip Çamerya’nın en önemli ÅŸehirlerinden olan Paramithia’da baÅŸladı.”
Arnavutluk Meclisi, 1994’te, 27 Haziran tarihinin “Yunan Åžovenistler tarafından Çamerya Arnavutlarına Karşı Soykırım Günü” olarak anılmasını öngören yasayı onayladı.
“Çamerya Haftası” olarak adlandırılan hafta boyunca ülkede yürüyüşler, sergiler ve anma etkinlikleri düzenleniyor. Bu etkinlikler kapsamında Çameryalı Arnavutların çektiÄŸi acılara dikkati çekmek ve bu toplumun kültürünün, yeni nesillere aktarılması hedefleniyor.
Aslen Çameryalı olan yazar, müzeolog ve Çamerya kültürel miras araştırmacısı Enver Kuşi, AA muhabirine yaptığı açıklamada Çameryalılara işlenen katliamların görgü tanıklarının anlattıkları aracılığıyla nasıl belgelendiğini anlattı.
YaÅŸananları 77 yıldır kanamaya devam eden bir yara olarak nitelendiren KuÅŸi, “Çamerya’da olanlarla ilgili yüzlerce hikaye ile büyüdüm. Her ÅŸey, gelenek, büyük aile ve çok kültüre sahip Çamerya’nın en önemli ÅŸehirlerinden olan Paramithia’da baÅŸladı. Görüştüğümüz görgü tanıkları gözleriyle o büyük korkuya ÅŸahit olmuÅŸlar. (Katliam) 27 Haziran 1944’ün sabahında Zervist çetelerinin (Yunan General Napoleon Zervas’ın kuvvetleri) bu ÅŸehre haince bir baskın yapmasıyla baÅŸladı.” diye konuÅŸtu.
KuÅŸi, katliamlara, Çameryalı Arnavutların topraklarından sürülüp Arnavutluk’taki mülteci kamplarına yerleÅŸtirilmelerine iliÅŸkin belge ve fotoÄŸrafları toplayıp koruduÄŸunu söyledi.
Görgü tanıklarının anlattıklarıyla oluÅŸturulan ve katledilen yüzlerce kiÅŸinin yer aldığı liste hakkında detaylar veren KuÅŸi, 13 yaşındaki bir çocuÄŸun ölüm nedeni hakkında “fırında canlı bir ÅŸekilde yakılmış” yazdığını aktardı.
“Anne ve babama doÄŸdukları topraklardan birer taÅŸ ve zeytin dalı hediye getirdim”
Ebeveynlerinin Çamerya’nın Filat ÅŸehrinin bir köyünde doÄŸduÄŸunu ve soykırım dalgasının ardında her ÅŸeyini bırakarak göç ettiklerini kaydeden KuÅŸi, birkaç kez ziyaret ettiÄŸi Çamerya ile ilgili bir anısını göz yaÅŸlarıyla anlattı:
“Köye gittim ve kafamda köyün tüm coÄŸrafyası vardı. Ayaklarım ÅŸaşırtıcı bir ÅŸekilde içgüdüsel olarak büyük dedemin, dedemin, babamın ve annemin doÄŸduÄŸu evin önüne götürdü. Onlara hiçbir hediye götürmedim. Sadece birer taÅŸ ve zeytin dalı aldım, poÅŸete koyup Arnavutluk’a geldim. Babam taÅŸa ve zeytin dalına dokunduÄŸunda çocuk gibi aÄŸlamaya baÅŸladı. Vefat ettiÄŸinde mezarının başına bu taşı koydum. Aynısını annem için de yaptım.”
Yunanlı yazar ve Profesör Yorgo Margariti’nin “Ä°stenmeyen YurttaÅŸlar” adlı kitabında Paramithia’da yapılan katliamda ÅŸehrin “kasaphaneye” dönüştüğünü yazdığını aktaran KuÅŸi, ÅŸehrin sokaklarına katledilmiÅŸ kadın, kız, yaÅŸlı ve her yer yaÅŸtan kafası kesilmiÅŸ, karınları yarılmış insanlar görülebileceÄŸini söyledi.
“Çamerya Arnavutlarının talepleri doÄŸru”
Çamerya Hasan Tahsin Vakfının yöneticisi ve Çamerya meselesi uzmanı Alket Veliu da Çamerya Arnavutlarının 77 yıl önce kaybettikleri haklarının geri alınması mücadelesini sürdürdüklerini söyledi.
Arnavutluk’un Çamerya meselesindeki çabalarına deÄŸinen Veliu, bu çabaların son 30 yılda iniÅŸleri ve çıkışları olduÄŸunu belirtti.
Bugünlerde Çamerya Arnavutları meselesini “unutmaya yönelik” tamamen farklı bir eÄŸilim bulunduÄŸunu savunan Veliu, “Çamerya Arnavutlarının talepleri basit ve doÄŸru. Basit diyorum çünkü kendi topraklarına dönüş talep ediliyor.” ifadelerini kullandı.
Eski AB Komisyonu GeniÅŸleme Müzakerelerinden Sorumlu Ãœyesi Johannes Hahn’ın konuyla ilgili Arnavutluk ve Yunanistan arasındaki görüşmelerde Çamerya meselesinin ele alınmasının önemine deÄŸindiÄŸini anımsatan Veliu, Arnavut devletinin komÅŸu Yunanistan ile iliÅŸkilerinde Avrupa ajandasını takip etmesinin yeterli olacağını söyledi.
Arnavut kamuoyunun dikkatine farklı gerçekler, yazılı belgeler ve soykırımın kurbanlarının hikayelerini getirdiklerini dile getiren Veliu, “Şüphesiz ki biz bugün davamızı savunma mücadelesi içerisinde ve bu davayı unutulmaya itmek isteyenlerin karşısındayız. Ancak herkese hatırlatmak isterim ki biz ayaktayız, yaşıyoruz, Çamerya davasına savaÅŸ açacak herkesin karşısında olacağız. EÄŸer son bir Çameryalı da kalsa bu dava için savaÅŸacaktır.” dedi.
Çamerya bölgesinde neler yaşandı?
Arnavutluk’un güneyinden baÅŸlayan Çamerya bölgesi, halen Yunanistan toprakları içerisinde kalan Yanya’dan Preveze’ye kadarki bölgeyi kapsıyor.
Yanya vilayetine bağlı bu bölgede yaşayan Arnavutlar, 1913 yılına kadar diğer bir sömürgeci olan Osmanlı vatandaşıydı.
Çamerya bölgesi, Balkan Savaşı sonunda 1913’te yapılan Londra Konferansı’nda etnik ve azınlık bir bölge olarak Yunanistan’a teslim edildi. 1910 yılında yapılan nüfus sayımında bölgede 83 bin Arnavut yaşıyordu.
Yunan General Napoleon Zervas komutasındaki kuvvetler, İkinci Dünya Savaşı sırasında, Çamerya Arnavutlarına yönelik katliam gerçekleştirdi.
Haziran 1944’ten Mart 1945’e kadar süren etnik temizlik harekatı sırasında 2 bin 900 erkek, 214 kadın ve 96 çocuk öldürüldü, 745 kadına tecavüz edildi, 68 köyden 5 bin 800 ev yakıldı. Ayrıca 2 binin üzerinde vatandaÅŸ da kötü yaÅŸam ÅŸartları ve göçlerden dolayı hayatını kaybetti.
Yunan generalin baÅŸlattığı etnik temizlik nedeniyle 35 bin civarında Arnavut, Çamerya bölgesinden Arnavutluk’a kaçmak zorunda kaldı.
Çameryalı Arnavutlar, 1944’te yaÅŸananların soykırım olarak tanınmasını, Yunanistan sınırında kalan vatan topraklarını ziyaret etmek ve mülkiyet haklarının teslim edilmesini istiyor.
(AA, Avrupa Demokrat)