Temiz Hava Hakkı Platformu’nun yayınladığı “Kara Rapor 2024″e göre; nüfusun en az yüzde 92’si kirli hava soluyor. Rapora göre; temiz hava politikalarıyla 68 bin 440 kiÅŸinin hayatını kaybetmesi önlenebilir.
Türk Tabipleri BirliÄŸi’nin aralarında bulunduÄŸu 15 meslek ve demokratik kitle örgütünün oluÅŸturduÄŸu Temiz Hava Hakkı Platformu (THHP), 2024 yılına iliÅŸkin “Kara Rapor”u yayınladı.
Türkiye uygulanan enerji politikaları, fosil yakıt bağımlılığı ve hava kalitesi üzerine değerlendirmelerin yer aldığı raporda, fosil yakıtlara bağımlılığın en önemli çevresel bedellerinden birinin hava kirliliği olduğu belirtildi.
“Türkiye’nin 2022-2023 yılları hava kalitesi karnesi” baÅŸlığı altında hava kalitesinin izlenmesi ve deÄŸerlendirilmesindeki kısıtlar ve sorunlar, kirletici bazında hava kirliliÄŸi, ince partikül madde kirliliÄŸi ve Åžubat 2023 depremlerinin hava kalitesine etkilerine yer verildi.
TEMİZ HAVA POLİTİKASI YAKLAŞIK 70 BİN ÖLÜMÜ ÖNLEYEBİLİR
“Hava kirliliÄŸinin saÄŸlığa etkileri” baÅŸlığında ise hava kirliliÄŸi sonucu gerçekleÅŸen ölümlerin hem sayısal hem de orantısal olarak önceki yıllara göre artış gösterdiÄŸinde dikkat çekildi. Dünya SaÄŸlık Örgütü standartlarına göre nüfusun yüzde 92’sinin kirli hava soluduÄŸu Türkiye’de, temiz hava politikalarıyla 68 bin 440 kiÅŸinin hayatını kaybetmesinin önüne geçilebileceÄŸi vurgulandı.
HAVA KİRLİLİĞİ MEME KANSERİNE NEDEN OLUYOR
Başlık altında ayrıca hava kirliliği ile meme kanseri arasındaki ilişki de ilk kez ortaya konuldu.
Egzoz dumanı solumanın, trafikten kaynaklı hava kirliliÄŸine maruz kalmanın, NOï –’ye maruz kalmanın, dış ortam hava kirliliÄŸinin meme kanseri riskini artırdığı kaydedilen raporda, PM10artışının de meme kanseri mortalitesini artırdığı belirtildi.
Fransa’da yıllık meme kanseri vakalının yüzde 3,415’inin NOï –’ye atfedildiÄŸi belirtilen raporda, “Hava kirliliÄŸi yüksek olan yerlerde yaÅŸayan ve çalışan kadınların, daha az kirli bölgelerde yaÅŸayan ve çalışanlara göre meme kanseri olma olasılığı daha yüksektir. Avrupa Tıbbi Onkoloji DerneÄŸi Kongresinde sunulan bir araÅŸtırmada, konut ve iÅŸyerinde hava kirliliÄŸine maruz kalmanın meme kanseri riski üzerindeki etkileri ilk kez bir arada deÄŸerlendirildi. Çalışmada, 1990-2011 döneminde meme kanseri olan 2 bin 419 kadının ev ve iÅŸyerinde hava kirliliÄŸine maruz kalma düzeyi, meme kanseri olmayan 2 bin 984 kadınınkiyle karşılaÅŸtırıldı. Sonuçlar HM2,5 kirliliÄŸine maruz kalma düzeyinin her 10µg/m3 artışında meme kanseri riskinin yüzde 28 arttığını gösterdi” ifadelerine yer verildi.
Temiz hava hakkına iliÅŸkin ulusal ve Türkiye’nin tarafı olduÄŸu uluslararası mevzuatlara da yer verilen raporun sonuç bölümünde THHP’nin çözüm önerileri şöyle sıralandı:
“♦ Türkiye enerjide fosil yakıtlara bağımlılığını hızla azaltmalıdır.
♦ Ulusal hava kalitesi standartları iyileştirilmelidir.
♦ PM2,5 için ulusal limit değer belirlenmeli ve yürürlüğe alınmalıdır.
♦ Hava kalitesi izleme çalışmaları iyileştirilmelidir.
♦ Ağır sanayi bölgelerinde hava kalitesinin izlenmesi, değerlendirilmesi ve yönetimi sistematik hale getirilmelidir.
♦ Hava kirliliğinin sağlık etkileri saha çalışmaları ile araştırılmalıdır.
♦ Çevresel etkisi olan tüm projeler için sağlık etki analizinin de yapılması mevzuata dahil edilerek zorunlu hale getirilmelidir.
♦ Türkiye imzaladığı hava kalitesine yönelik uluslararası sözleşmeleri uygulamalıdır.
♦ Çevresel bilgiye ulaÅŸabilmek için bilgi edinme hakkının etkin biçimde kullanılabilmesi saÄŸlanmalıdır.” (etha)