Mardin’de 1700 yıllık Mor Yuhanna Kilisesi, mülk sahibi tarafından bir emlak ÅŸirketi aracılığıyla internet üzerinden satışa çıkarıldı. Tarihi kilise için 5 yıl önce de benzer ÅŸekilde satış ilanı verilmiÅŸti.
7 milyon 250 bin liraya satışa çıkarıldığı görülen tarihi yapı, merkez Artuklu ilçesinde, Teker Mahallesi’inde bulunan ve Marangozcular Çarşısı olarak bilinen sokakta yer alıyor.
Dördüncü yüzyılda inşa edilen yapının, Hristiyanlığa ait en eski ibadethanelerden biri olduğu ve Mardin Müzesi tarafından tescilli tarihi yapı olarak kaydedildiği bilgisi de ilanın satış bilgilerine eklenmiş.
İnternetteki ilanda şu bilgiler yer alıyor:
“İçerisinde güneÅŸe yönelik cepheli ibadet yeri mevcuttur. Tarihi kilise, bina, giriÅŸ, koridor, iki ayrı oda ve ibadetlerin yapıldığı bölümler olarak yüksek kümbetli bir yapıya sahiptir.
“Mardin Müze Müdürlüğü’nden güncel durum ve görüş bilgisi alınmış, tescilli bir yapı olduÄŸu ve Mor Yuhanna Kilisesi olarak tescilli olduÄŸu görülmüş, yazılı görüş alınmıştır. İçerisinde üç adet din adamı mezarı mevcuttur. Ä°ki tünel ile içeriden dışarıya doÄŸru kapatılmış tünellerin olduÄŸu görülmüş olup, birinin Deyrulzafaran Kilisesi’ne; diÄŸerinin kaleye baÄŸlandığı bilinmektedir.”
Remax adlı emlak şirketinin Mardin temsilcisi olan ve yapının satış işlemleriyle ilgilenen emlakçı Mahsum Altay, mülk sahibinin yazılı onayı ile satış işlemi için internete ilan verdiklerini söyledi.
Yapının 2015 yılında bir kere daha satışa çıkarıldığını hatırlatan Altay, kilisenin mülk sahipleri tarafından yapının üç kuşak boyunca marangoz atölyesi olarak kullandığını belirtti.
“Muhtemelen Selçuklulardan önce kilise olarak kullanılmış” diyen emlak satış danışmanı Mahsum Altay, yapının Ä°slamiyet döneminde cami olarak da kullanıldığına dair bölümlerin olduÄŸu bilgisini ekledi.
Yaklaşık üç ay önce 7,5 milyon lira fiyatla ilana çıkardıklarını söyleyen Altay, fiyatı 7 milyon 250 bin liraya düşürdüklerini belirtti ve satış işleminin yasal çerçevede gerçekleştiğini ifade etti.
‘2015’te tepki görünce satıştan vazgeçmiÅŸler’
“Özel mülkiyete tabi bir yapı olduÄŸu için yasal olarak satışı önünde bir engel yok” diyen Altay, ÅŸu bilgileri aktardı:
“Çok eski zamanlarda bir dönem ibadethane olarak kullanılmış ama son yüzyılda demircilerin olduÄŸu bu çarşıda marangoz atölyesi olarak kullanılmış, babaları yaÅŸlandığı için atölye de öylece kalmış, oÄŸulları da bu iÅŸi sürdürmeyince yapıyı satışa çıkarmışlar. 2015 yılında babaları satışa çıkarmıştı ama tepki görünce süreci de yönetememiÅŸler, satıştan vazgeçmiÅŸler.”
Mahsum Altay, Süryani Cemaati’nden alabilecek kiÅŸilere de haber gönderdiklerini söyleyerek şöyle devam etti:
“Yurtdışındaki Süryani kökenlilere de haber gönderdik, ama bu arkadaÅŸlar ciddi bir ilgi göstermediler, ilgilenenler de çok ucuz deÄŸere almak istediler. Mülkün deÄŸerinin çok altında satın almak istiyorlar, mülk sahibi de, yapının dedelerinden kalma deÄŸerli bir mülk olduÄŸunu söyleyerek düşük fiyata satmak istemiyor. Aile 12 milyon liraya satışa çıkarmak istiyordu ama daha sonra ilandaki fiyat üzerinden satışa çıkardık” dedi.
Süryani Cemaati: Biz değil, devlet bile o parayı karşılayamaz
BBC Türkçe’nin görüştüğü Dayrul Zahferan Kilise Vakfı yöneticilerinden olan Murat Özberk, mülk sahiplerinin kendileriyle iletiÅŸime geçtiÄŸi bilgisini doÄŸruladı, istenilen rakamı “fahiÅŸ bir fiyat” olarak nitelendirdi:
“Mardin’de ÅŸimdi herkesin dilinde olan bir konu. Hatta bizi ‘kiliseniz satılıyor neden sahiplenmiyorsunuz’ diye bu konuda eleÅŸtirenler de oluyor ama o kadar fahiÅŸ bir rakam ile karşı karşıyayız ki, deÄŸil biz, devlet bile o parayı karşılayamaz. Cemaat olarak biz onlara, bu fiyat ile talip olamayacağımızı söyledik ama hibe etmek isterlerse, kilisemizdir, alırız, bakımını da yaparız ama onun dışında elimizden baÅŸka bir ÅŸey gelmiyor ne yazık ki.”
Mardin Kırklar Kilisesi BaÅŸ Papazı Gabriel Akyüz de BBC Türkçe’ye konuÅŸtu ve kilisenin dört ve beÅŸinci yüzyıla tarihlendiÄŸini söyleyerek ÅŸu bilgileri aktardı:
“Dar bir sokakta, penceresi olmayan küçük bir ibadethane, incelediÄŸimiz kadarıyla tarihi dört ya da beÅŸinci yüzyıla dayanıyor fakat her nasıl olmuÅŸsa yıllar önce bir vatandaşın adına tescillenmiÅŸ, o da bir baÅŸkasına devretmiÅŸ ve tapu Ä°. A. adına kaydedilmiÅŸ. O da çok yaÅŸlandığı için mal varlığını çocuklarına dağıtmış, kilisenin tapusunu da küçük oÄŸluna devretmiÅŸ.”
Akyüz, yapının 26 Mart 2009 tarihinde Kültür Varlıkları Koruma Kurulu tarafından Mor Yuhanna Kilisesi olarak ‘korunması gereken eski eser, kültür varlığı’ olarak tescillendiÄŸi bilgisini verdi ve mülkün yeni sahibinin kiliseyi satışa çıkarmadan önce kendilerine ziyaret ettiÄŸini, almak istemeleri durumunda kiliseyi kendilerine satmak istediÄŸini de ekledi:
“Biz de ‘Makul bir fiyat söylerseniz düşünebiliriz, ama böyle fahiÅŸ bir fiyatı karşılamaya ne paramız var ne de bu fiyatla almak gibi bir düşüncemiz var’, dedik. Mardin’de birçok kilisemiz var, ama Mardin kültürüne katkı için turizme kazandırmak isteyebiliriz, eÄŸer anlaşırsak burayı devralıp Kültür Varlıklarını Koruma Müdürlüğü’ne restorasyon projesini sunar, turistik amaçla hizmete sokarız, ona da ‘Sen tüm süreçlerde görevli olarak çalışırsın, ayrıca on yıl boyunca kiliseye yapılacak ziyaretlerin gelirini de sana veririz’ dedik. Ancak bu ÅŸekilde yardımcı olabileceÄŸimizi söyledik ama razı olmadı, internetten satış ilanı vermiÅŸ.”
Şahıslara tescilli başka kiliseler de var
Gabriel Akyüz, bölgede şahıslara tescillenen benzer birkaç kilisenin daha olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Kızıltepe’ye baÄŸlı Yukarı Ayrık Köyü’nde de kilise kadastro çalışması sırasında köyün muhtarına tescillenmiÅŸ, hayatta olan bir oÄŸlu vardı, onu ziyarete gittik, bu bizim tarihimizdir, kilisemizdir, mülkiyetini geri istiyoruz dedik, o da akrabalarına danışıp bize haber vereceÄŸini söyledi. Hazine adına tescillenen birkaç kilisemiz daha var.”
Mor Yuhanna Kilisesi’nin 2015 yılında satışa çıkarılması ile ilgili dönemin HDP Mardin Milletvekili Erol Dora konuyu TBMM gündemine taşımıştı.
13 Temmuz 2015 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yanıtlaması istemiyle sunulan soru önergesinde Dora, “Hristiyanlığın kutsal ibadet yerleri olan kiliselerin ÅŸahıslarca satışa çıkarılması giriÅŸimlerinin Hristiyan yurttaÅŸları rencide eden bir durum olduÄŸunu” belirterek Süryani, Ermeni ve Rumlar’a ait olup, tapusu Hazine veya ÅŸahıslar adına geçmiÅŸ yüzlerce kilise veya tarihi yapının esas sahiplerine iade edilip edilmeyeceÄŸini sormuÅŸtu.
(BBC)