Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu Üyesi ve ESOGÜ Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selma Metintaş, Kovid-19 salgınıyla mücadelede aşı bulununcaya kadar önlem ve koruma yöntemlerinin uygulanacağını bildirdi.
Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu Üyesi ve Eskişehir Osmangazi Üniversitesi (ESOGÜ) Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Selma Metintaş, yeni tipi koronavirüs (Kovid-19) salgınıyla mücadelede aşı bulununcaya kadar önlem ve koruma yöntemlerinin uygulanacağını bildirdi.
MetintaÅŸ, yaptığı yazılı açıklamada, salgın hastalıklarla mücadelede yürütülen “filyasyon” ve “temas takibi”nin aşı bulununcaya kadar gerçekleÅŸtirilecek en etkili uygulamalar olduÄŸunu belirtti.
Filyasyon yönteminin salgın hastalığın kaynağını bulmaya yönelik geriye dönük bir saha araştırması olduğunu anımsatan Metintaş, şunları bildirdi:
“Bu çalışmalar sayesinde kiÅŸilerin risk durumları da tespit ediliyor. Salgın sırasında ‘kaynak’ aranırken yapılacak ilk iÅŸ, öncelikle, çok güvenilir bir öykü almaktır. Hasta kiÅŸiye kimlerle temas ettiÄŸi, nerelerde, ne zaman bulunduÄŸu, çevresinde kimlerin olduÄŸu gibi birçok soru sorulur, bilgi toplanır. Ä°nfeksiyonun nereden kaynaklandığı bulunduÄŸunda ona yönelik önlem alınır. Hastalar bulunur, izole edilir. Bu süreçte hasta ile diÄŸer temas edenler de bulunmuÅŸ olur. Hasta olup olmadıkları incelenenler korumaya alınır.”
MetintaÅŸ, filyasyona benzeyen “temaslı takibi” yönteminin de önemine deÄŸinerek, şöyle devam etti:
“Hasta olan ‘A kiÅŸisi’ tespit edilinceye kadar B ve C isimli iki kiÅŸiye bulaÅŸtırmış olsun. EÄŸer B’yi erken tespit eder ve izole eder, diÄŸer kiÅŸilerden ayırırsak, onun hastalığı diÄŸer kiÅŸilere bulaÅŸtırmasını önleriz. Ancak A kiÅŸisinin hastalığı bulaÅŸtırdığı C kiÅŸisini erken tespit edip izole edemezsek C kiÅŸisi hastalığı 3 kiÅŸiye daha bulaÅŸtırır. Ä°ÅŸte bunu engellemek için filyasyon yapılır. Hasta kiÅŸi, hastalık belirtileri çıkmadan birkaç gün öncesinden baÅŸlayarak hastalık süresince kimlerle, ne zaman, nerede, nasıl temas kurduÄŸu açısından sorgulanır, çok sayıda kiÅŸi incelemeye alınır. Hastanın temas içinde olduÄŸu kiÅŸilerde ayrıca ateÅŸ, öksürük, burun akıntısı, solunum sıkıntısı gibi semptom sorgulaması yapılır, semptomu olanlara boÄŸaz veya burun sürüntüsünden PCR testi uygulanır. Ardından tespit edilen hasta temaslıları takip edilir.”
Temas takibi uygulaması
Prof. Dr. Metintaş, yakın temas kriterlerinin Kovid-19 hastasıyla aynı evde yaşama, aynı ofiste çalışma, hastayla aynı kapalı ortamda 1 metreden yakın ve 15 dakika veya daha uzun süre ile yüz yüze kalma, hastasının salgıları ile korumasız ya da hastayla direkt temas etme gibi durumlardan oluştuğunu vurguladı.
Yakın temaslıların, evde 14 gün boyunca ateş, öksürük, burun akıntısı veya solunum sıkıntısı belirtileri açısından takip edildiğini hatırlatarak, bu kişilerin, süreç boyunca sağlık müdürlükleri tarafından telefon veya ziyaret ile aktif takip edildiğini kaydetti.
Takibi yapılan kişilerin, kendisine iletilen süre boyunca kesinlikle evden çıkmaması gerektiğini vurgulayan Metintaş, şunları ifade etti:
“Eve misafir kabul etmemelidirler. Kovid-19 hastasıyla aynı kapalı ortamda 1 metreden uzak mesafede bulunmuÅŸ kiÅŸiler, aynı kapalı ortamda 15 dakikadan kısa süre bulunmuÅŸ kiÅŸiler ‘temaslı’ kabul edilir. Temaslılar, 14 gün boyunca, ateÅŸ ve solunum semptomları açısından kendilerini takip etmeleri konusunda uyarılır, evden çıkmamaları istenir. Temaslı veya yakın temaslılarda 14 günlük takip süresi içerisinde ateÅŸ veya öksürük, nefes darlığı solunum semptomları geliÅŸirse tıbbi maske takarak saÄŸlık kuruluÅŸuna baÅŸvurmaları saÄŸlanır. SaÄŸlık kuruluÅŸuna baÅŸvuran hastalar olası vaka algoritmasına göre yönetilir.”
Prof. Dr. MetintaÅŸ, Türkiye’de doktor, saÄŸlık personeli ve yardımcı personelden oluÅŸan 4 bin 600 filyasyon ekibinin bulunduÄŸuna deÄŸinerek, “Ä°lk 1,5 aylık dönemde 251 bin 28 kiÅŸi takip edildi. Aşı bulununcaya kadar önlem ve koruma yöntemleri uygulanacak. Temaslı takibini hiç ara vermeden yapmak, hastalığa karşı etkin baÅŸarı elde etmenin tek yolu gibi görünmektedir.” ifadelerini kullandı.
(AA)