Yıllardır çeşitli ülkelerdeki halklarda izlediğimiz ‘düşmanına benzeme’ durumu, günümüzde oldukça bariz bir şekilde çoğalmaya başladı. Bazı sistemler tarafından kendisi mağdur edilen bazı insanlar, ne yazık ki farklı şartlar ve beklentiler neticesinde düşmanına benzeşiyor. Bu benzeşmeye örnek olarak, Aralık 2016’dan beri Lahey Uluslararası Mahkemede görülen Uganda’lı Dominic Ongwen davasını gösterebiliriz.
Dominic Ongwen davası
Uluslararası Ceza Mahkemesi Ugandalı bir isyancı lideri savaş suçlarından mahkum etti. Dominic Ongwen bir zamanlar çocukken kaçırılmış ve asker olarak eğitilmişti. Mahkeme bu davda sonuç olarak, suçluluk kapasitesinden suçu hafifletici herhangi bir durum görmedi.
Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemesi PerÅŸembe günü Ugandalı köktendinci Hıristiyan “Lord’un DireniÅŸ Ordusu” nun eski bir komutanını savaÅŸ suçları ve insanlığa karşı iÅŸlenen suçlardan suçlu buldu. Mahkeme baÅŸkanı Alman avukat Bertram Schmitt, yaklaşık 45 yaşındaki Dominic Ongwen aleyhindeki kararı okurken, “Suçu şüphesiz olarak kanıtlandı,” dedi.
Åžu anda 45 yaşında olan Dominic Ongwen, muhtemelen dokuz yaşındayken kaçırıldı ve LRA savaşçısı olarak eÄŸitildi. Daha sonra ceza mahkemesi tarafından tutuklama emriyle aranan LRA ÅŸefi Joseph Kony’nin yardımcılığına kadar yükseldi.
Sadece failler deÄŸil, kurbanlar da
Lahey Uluslararası Ceza Mahkemesinin bu kararı, Uganda ve komÅŸu ülkelerde 30 yıldan fazla süren terörün ardından LRA milislerinin liderine karşı da verilen ilk karar olma özelliÄŸini taşıyor. Aldığı eÄŸitimlerle kendisi de Katliam, tecavüz ve gasp olaylarına katılan Dominic Ongwen ÅŸimdi ömür boyu hapis cezasıyla karşı karşıya. Cezanın kesinleÅŸmiÅŸ hali, Nisan ayı ortasında açıklanacak. Hafifletici bir durum, kendisinin yalnızca fail deÄŸil, aynı zamanda “Rab’bin direniÅŸ ordusunun” kurbanı olması ihtimalinin de göz önünde tutulması ihtimali olabilir.
Mahkeme, en azından ÅŸu ana kadar, Ongwen’in bir çocuk asker olarak kaçırılıp eÄŸitilerek bu suçları iÅŸlemiÅŸ olmasını, cezasını hafifletici olarak kabul etmedi. Mahkeme baÅŸkanı, suçlunun suçları bir yetiÅŸkin olarak, çoÄŸunlukla 2002’den 2004’e kadar mülteci kamplarına düzenlenen saldırılarda iÅŸlediÄŸini söyledi. Bertram Schmitt, “Dominic Ongwen tüm suçlardan tamamen sorumludur” dedi. Ongwen’in çocukken kaçırılmasına raÄŸmen mahkeme, suçluluk kapasitesini azaltacak herhangi bir zihinsel bozukluk veya zorlama kanıtı da bulamadı.
Orta Afrika’da Hristiyan bir Tanrı devleti için savaÅŸan LRA, on binlerce insanın ölümünden, kaçırılmasından ve yerinden edilmesinden sorumlu tutulur ve çocuklardan asker ve kız çocuklarını taciz ettiÄŸi acımasız yöntemleriyle tanınır. DiÄŸer yanda kadınları seks köleleri olarak köle almaları suçu yanısıra Milisler, Uganda dışında çok sayıda ÅŸiddet eylemleri de gerçekleÅŸtirdi.
Ongwen davası, 70 sayıda suçlama ile, ceza mahkemesinin önündeki en büyük davaydı. Karar, milenyumun başlangıcından sonraki yıllarda işlenen aşırı şiddete atıfta bulundu. Ongwen, diğer suçların yanı sıra cinayet, tecavüz, cinsel kölelik ve çocukları askeri işe almakla suçlandı.
İşlediği Cinsel suçlardan davanın akışı ve yargılanması
DuruÅŸmanın baÅŸladığı Aralık 2016’dan bu yana, toplam 130 tanık, 230’dan fazla duruÅŸma gününde ifade verdi. Ä°nsan hakları aktivistleri, kararı bir kilometre taşı olarak nitelendirdiler. Çünkü bu, mahkum edilen dünyadaki ilk LRA lideri oldu. Ä°nsan Hakları Ä°zleme Örgütü’nden Elise Keppler, karar açıklandıktan sonra baÅŸkalarının da yıllar sonra yargılanabileceklerini not etmeleri gerektiÄŸini söyledi.
Uluslararası Ä°nsan Hakları hareketi (FIDH) kararı, seks suçlarının kovuÅŸturulmasında bir atılım olarak selamladı. Ongwen’in tecavüz, cinsel kölelik, zorla evlendirme ve zorla hamilelikten mahkum edilmesi, bu suçların ciddiyetini tanımada ileriye dönük büyük bir adımdır. Uluslararası Af Örgütü, kararın Lahey’e kayıtlı olan ve artık tazminat almaya hak kazanan 4.000’den fazla kurbanı tatmin edebileceÄŸini söyledi.
Lahey mahkemesi soykırımı, insanlığa karşı suçları, savaş suçlarını ve saldırı suçlarını kovuşturuyor. Ceza mahkemesinin verebileceği en yüksek ceza, istisnai durumlarda da ömür boyu 30 yıl hapis cezasıdır.
Bu karardan sonra kimler rahatsız olmaya başladı?
Lahey’deki Uluslararası Ceza Mahkemesi bugünlerde yukardaki davaya benzer şekilde oldukça önemli davalara imza atıyor. Yakın zamanda Filistin halkına uyguladığı uluslararası savaş suçundan dolayı İsrail’i ve yine İslamcı bir örgüt olan HAMAS’ı da aynı bağlamda yargılayacağını belirtti. Ancak bu duruma ilk etapta İsrail büyük bir tepki göstererek,’’ Lahey Uluslararası Ceza Mahkemesi hukuksal değil, politik bir mercidir. O yüzden böyle bir yargı hakkına sahip değildir!’’ şeklinde eleştirimsel bir açıklamada bulundu.
Gül Güzel – 07.02.2021