Hapishanelerde tutuklu ve hükümlü bin 584 çocuk var

CİSST, infaz sisteminin çocukların risk ve ihtiyaçlarına göre yapılandırılmadığını belirterek, yeni bir kararla hapishanedeki çocuklara kendi yaşam alanlarının temizliğini yapmaması nedeniyle disiplin cezası verildiğini söyledi.

Ceza İnfaz Sisteminde Sivil Toplum Derneği (CİSST), ceza infaz sistemi içinde yer alan çocukların yaşadığı hak ihlallerine ve pandemi sebebiyle artan tecrit koşulların hapishanelerdeki çocuklara etkisine dair bir açıklama yaptı.

Çocuklar için hak temelli adımların atılması gerektiğini altını çizen CİSST, şöyle dedi:

“Türkiye hapishanelerinde tutulan çocuklar, genel çerçevede adalet sisteminin çocuÄŸun üstün yararını gözetmeyen düzenlemeler içermesi, özelde ise infaz sisteminin çocukların risk ve ihtiyaçlarına göre yapılandırılmaması dolayısıyla daha ağır cezalandırmalar ve neticesinde hak ihlalleriyle karşılaÅŸmaktadır. Nihai savunumuzun çocuk hapishanelerinin kapatılması olduÄŸunu hatırlatarak bunun için alanın ihtiyaçlarının tespit edilmesi, hapsetmenin alternatifleri üzerinde çalışılması, Çocuk Koruma Kanunu’nun yargı önüne suç iÅŸlediÄŸi iddiasıyla çıkarılan çocuklar için de aktif bir ÅŸekilde uygulanmaya baÅŸlaması gerekmektedir.

“Kısa vadede ise hapishanelerde tutulan çocukların hapsedilmekten kaynaklı yaÅŸadığı hak ihlallerinin ortadan kaldırılması için somut adımlar atılması gerekmektedir. 2020’nin Mart ayından beri pandemi önlemleri kapsamında mahpusların tutulma ÅŸartları da idari kararlar ve uygulamalarla daha ağır bir sürece girmiÅŸtir. Bunun yanında mevzuat deÄŸiÅŸikliÄŸiyle birlikte hapishanelerde tutulan çocukların bir kısmı, koÅŸullu salıverilme hesaplamalarının deÄŸiÅŸmesiyle tahliye olmuÅŸ, eÄŸitim evlerindeki hükümlü çocuklar COVID-19 izniyle geçici olarak kurumlardan ayrılmıştır.

“Bu deÄŸiÅŸikliklerle son paylaşılan verilere göre Türkiye hapishanelerinde 12-18 yaÅŸ arasında 1.066’sı tutuklu, 518’i hükümlü olmak üzere toplamda 1.584 çocuk bulunmaktadır. Ä°nfaz sisteminin yapısı gereÄŸi aile, okul, sosyal geliÅŸim ortamlarından uzaklaÅŸtırılan mahpus çocuklar; eÄŸitim, özel hayat ve aile yaÅŸamı, saÄŸlık, sosyal geliÅŸim haklarından salgın ÅŸartları altında daha da uzak kalmıştır.”

• Koronavirüs salgınının kontrol altına alınması için alınan önlemler, infaz uygulamalarında sürekli bir tecrit haline dönmüştür ve bu ÅŸartlar altında çocuklar için tecrit de salgın kadar tehlikeli bir hal almıştır. 
• EÄŸitimevlerinde tutulan çocukların COVID-19 izniyle salgın döneminde hapishanelerde tutulmasının Ã¶nüne geçilmiÅŸken tutuklu çocukların tahliyesine karar verebilecek merci olan yargı makamlarında salgın riski göz ardı edilmekte ve çocukların tutuklu yargılamaları devam etmektedir. 
• Hapsedilme kurumunun amacı ve sınırları aşılarak daha geniÅŸ hak kısıtlamalarına sebep olan mevzuat düzenlemeleri, çocukların üstün yararını ve onarıcı adalet ilkelerini desteklememektedir. Bunun en yakın kanıtlarından biri, pandemi etkisi altında tahliyeler için hızlandırılan fakat geniÅŸ kapsamlı düzenlemelerin tartışılmadan geçirilmesine sebep olan Nisan 2020 deÄŸiÅŸiklikleridir. Bu deÄŸiÅŸikliklerle birlikte çocukların kendi yaÅŸam alanlarının temizliÄŸini yapmaması bir disiplin cezası sebebi olarak kabul edilmiÅŸtir. Çocukların gündelik yaÅŸam alışkanlıklarının dahi disiplin cezasına konu edilmesi psiko-sosyal anlamda desteklenmedikleri, bunun yerine çok geniÅŸ idari yaptırımlarla kurgulanmış bir hapsedilme sürecini göstermektedir.
• Hükümlü anneleriyle hapishanelerde tutulan 0-6 yaÅŸ arası çocukların ÅŸartlarıyla ilgili Nisan 2020’deki deÄŸiÅŸiklikler, infaz ertelemenin ve denetimli serbestliÄŸin kapsamını geniÅŸletmiÅŸtir. Tutuklu annelerin tahliye edilmeleri ve tutuklamanın alternatiflerinin uygulanması için rol, yine yargı makamlarına düşmektedir. Yargılama süjelerinin 0-6 yaÅŸ arası çocukların risk ve ihtiyaçlarını gözeterek ve annelerin suç tiplerine dair herhangi bir ayrımcılık doÄŸurmayarak hapsedilmeye alternatif mekanizmaları devreye sokması beklenmektedir.

(Bianet)