Ä°nternet üzerinde animasyonların, reklamların, videoların görüntülemesini saÄŸlayan tarayıcı eklentisi Adobe Flash Player’ın kullanımına son verildiÄŸi açıklandı.
1996 yılında tarayıcılarda videoların oynatılması ile online oyunların oynanmasını sağlamak amacıyla hizmete sunulan ve internet tarihinin köşe taşlarından olan Flash, yıllar içerisinde güvenlik sorunları ile boğuştu ve akıllı telefon çağına geçemedi, gelişmeleri yakalayamadı.
Eklentinin geliştiricisi Adobe şirketi, Flash için daha fazla güvenlik güncellemesi sunmayacağını açıkladı ve kullanıcılara uygulamayı silme çağrısı yaptı:
“Adobe Flash Player’i kullandığınız için teÅŸekkür ederiz. 31 Aralık itibarıyla Flash Player’e destek vermeyi kestik. Sisteminizin güvenliÄŸini saÄŸlamaya yardımcı olmak için, Flash Player içeriÄŸini acilen kaldırmanızı tavsiye ediyoruz.”
Flash Player, 12 Ocak itibarıyla da artık video oynatmayacak.
Neden bu kadar popüler oldu?
Flash’ın yayımladığı yıllarda internet hızı bugünküne kıyasla çok daha düşüktü.
Ama buna karşın Flash, kullanıcılarına içeriği daha yüksek hızda indirebilme imkânı sundu.
Animatör David Firth, BBC’ye verdiÄŸi demeçte, “Flash ile birden fazla karakter, arka plan görüntüsü, ses ve 2 megabayttan (MB) daha az müzik içeren, tarayıcıdan görüntülenebilen üç dakikalık bir animasyon yapabilirdiniz” diye konuÅŸtu.
Firth imzalı “Salad Fingers” (Salata Parmakları) isimli gerçeküstü animasyon internet dünyasında büyük bir baÅŸarı elde etti.
Firth, Salad Fingers iÅŸini, “Eksik olduÄŸunu hissettiÄŸim görmek istediÄŸim ÅŸeyleri, karanlık ve gerçeküstü komediyi yaptım” sözleriyle açıkladı.
Firth tarafından “Flash’ın YouTube’u” olarak tanımlanan Newgrounds gibi siteler, çizgi filmlere ve etkileÅŸimli oyunlara yönelik artan talebi karşılaması sebebiyle popülarite kazandı.
Newsgrounds için “Herkesin içerik yayımlamasına izin veren ve gerçek zamanlı olarak sunulduÄŸunu gördüğüm ilk web sitesiydi” ifadelerini kullanan Firth, söz konusu içeriÄŸin kullanıcılar tarafından beÄŸenilmemesi durumunda yayından kaldırıldığını dile getirdi ve ekledi:
“Bu yüzden içeriÄŸinizi gönderirken bunu hesaba katardınız.”
Ne oldu?
Flash, animasyonlardan çok daha fazlasıydı. Aynı zamanda YouTube gibi web sitelerinin yüksek kaliteli videolar yayımlamasına da izin veriyordu.
Adobe, 2009’a kadar Flash’ın internete baÄŸlı masaüstü bilgisayarların yüzde 99’una yüklendiÄŸini açıkladı.
Gelgelelim internet dünyası mobil cihazlara doğru kayarken Adobe buna tepki vermekte yavaş kaldı.
Adobe’un eski ürünlerden sorumlu baÅŸkan yardımcısı David Mendels, “Flash Lite ile ucuz telefonları optimize ettik” dedi ve şöyle devam etti:
“Japonya gibi yerlerde inanılmaz derecede baÅŸarılıydı, ancak masaüstü Flash ile aynı deÄŸildi. Tam olarak uyumlu deÄŸildi.”
Nisan 2010’da, Apple’ın kurucusu Steve Jobs, Apple’ın Flash’ın iPhone ve iPad’lerde çalışmasına neden izin vermediÄŸini açıklayan, “Flash Ãœzerine Düşünceler” baÅŸlıklı bir açık mektup yazdı.
Jobs, Flash’ın dokunmatik bir ekranda kullanımının zahmetli ve güvenilmez olduÄŸunu söylerken Flash’ın telefonun pil ömrünü de azalttığını savundu.
Videoların ve animasyonların Flash yerine HTML5 ve diÄŸer açık teknolojilerle sunulabileceÄŸini aktaran Jobs, bunun da Flash’ı bir akıllı telefon veya tablette gereksiz hale getirebileceÄŸini söyledi.
BBC’ye konuÅŸan Mendels de “iPhone çıktığında Flash tam olarak hazır deÄŸildi” deÄŸerlendirmesini yaptı.
Mendels, Apple’ın kendine has bir ekosistem yaratmak istediÄŸini de sözlerine ekledi.
En nihayetinde Adobe, Flash Player’ın akıllı telefonlarda çalışan bir sürümünü geliÅŸtirdi.
Ancak internet ilerlemişti. Facebook, Netflix ve YouTube gibi büyük markalar halihazırda Flash olmadan akıllı telefonlara video oynatabiliyordu.
Kasım 2011’de Adobe, mobil cihazlar için Flash’ın geliÅŸtirilmesini sonlandırdı.
Masaüstü bilgisayarlar için Flash üretilmeye devam etti, ancak yazılım birçok güvenlik açığından muzdaripti.
Apple, 2015 yılında Safari web tarayıcısında eklentiyi varsayılan olarak devre dışı bıraktı.
Google’ın tarayıcı uygulaması Chrome da Flash içeriklerini engellemeye baÅŸladı.
Tüm bu yaÅŸananların ardından Adobe 2017 yılında yaptığı açıklamada, 2020’de Flash’ı kullanımdan kaldıracağını ilan etti.
Adobe açıklamasında, HTML5 gibi teknolojilerin, kullanıcıların özel bir eklenti yüklemesini gerektirmeden “uygulanabilir bir alternatif” saÄŸlayacak kadar olgunlaÅŸtığını belirtti.
Eski animasyonlara ne olacak?
Flash Player’ın 12 Ocak’tan itibaren içerikleri görüntülemesi sebebiyle yıllardır yayında olan animasyonların akıbeti ile ilgili de bazı endiÅŸeler var.
Oyun ÅŸirketi Zynga, yılbaşı gecesi FarmVille video oyununun orijinal versiyonunu Flash’ın aldığı karar sebebiyle 11 yıl sonra sonlandırdı.
‘Ruffle’ olarak bilinen açık, iÅŸbirliÄŸine dayalı bir proje, Flash içeriÄŸini bir eklenti gerektirmeden bir web tarayıcısında oynatabilen bir yazılım geliÅŸtirmek için çalışıyor.
İnternet arşivinde şu anda 2 binden fazla bu türden öğe yer alıyor.
David Firth, içeriklerini YouTube’dan “Flash katili” benzetmesini yaparak yayımladı. Bu içeriklerin arasında Salad Fingers bölümleri de yer alıyor.
YouTube’un zaman içerisinde daha yüksek kaliteli videoları sunmasıyla iÅŸlerin Flash formatında yayımlaması için herhangi bir neden de kalmadığını ifade eden Firth, buna karşın interaktif web siteleri ve oyunların hala kullanılmasının da formatı korumak için baÅŸka bir neden olduÄŸunu savundu.
Flash’ta geliÅŸtiriciler tarafından kullanılan özelliklerin pek çoÄŸu ÅŸu anda Adobe’un bir baÅŸka ürünü Adobe Animate’te de mevcut.
Adobe, yaptığı son açıklamada Flash Player kullanıcılarına teşekkür etti ve üretimlerde yaratıcılara sunulan katkıdan dolayı gururlu olduklarını kaydetti.
Flash’ı bilgisayarımdan nasıl kaldırabilirim?
Adobe, web sitesinde Windows ve Mac bilgisayarlarda Flash’ın kaldırılması için talimatları sundu.
Detaylara bu adresten bakılabilir.
(BBC)