Antalya’nın Elmalı ilçesinde tarihi binlerce yıl öncesine dayandığı tahmin edilen arı serenleri (bir çeÅŸit kara kovan) ve tahıl ambarları kayıt altına alındı.
Antalya Kültürel Miras DerneÄŸince, geleneksel kırsal mimari mirasın korunmasına katkı saÄŸlamak amacıyla hazırlanan ve Avrupa BirliÄŸince “Ortak Kültür Mirası: Türkiye ve AB Arasında Koruma ve Diyalog-II” programınca desteklenen “Kırkambar-Teke Yaylası, Elmalı’da Geleneksel Tahıl Ambarları ve Arı Serenlerinin Belgelenmesi, SayısallaÅŸtırılması ve Tanıtımı Projesi” hazırlandı.
Anadolu Ajansı’nda yer alan habere göre, Proje kapsamında Elmalı’nın 60 mahallesinde Likya lahitlerinden esinlenerek yapılan ve tarihi 5 bin yıl öncesine kadar uzandığı belirtilen arı serenleri ile yapım tekniÄŸi açısından Likya mimarisindeki mezar yapılarına benzeyen tarihi tahıl ambarları tek tek tespit edildi.
Yaklaşık bir yıldır devam eden ve 15 kiÅŸinin görev yaptığı çalışmayla, kültürel miras haritası çıkarılan arı serenleri ve tahıl ambarlarının Antalya’da deniz, kum, güneÅŸ üçlüsüne alternatif arayan turistlerle buluÅŸturulması hedefleniyor.
63 arı sereni tespit edildi
Antalya Kültürel Miras Derneği Başkanı Arkeolog Dr. Selda Baybo, AA muhabirine, tahıl ambarı ve arı serenlerinin sahipleriyle görüşülerek koordinat ve ölçülerinin tespit edildiğini söyledi.
Bu kapsamda 16’sı ayakta 63 arı sereni ile yarısı kullanılmaya devam edilen 1600 tahıl ambarının kültürel miras haritasının hazırlandığını belirten Baybo, karekod sistemiyle bütün bilgilere ulaşılabildiÄŸini kaydetti.
Baybo, arı serenlerinin bölgede binlerce yıldır kullanıldığını belirterek, “Müzede bulunan bir pitos (sıvı ve tahılların depolandığı kap) üzerinde arı serenlerinin milattan önce 2-3 binli yıllara kadar uzandığını anlayabiliyoruz. Yıkılan arı serenlerinin yeniden ayaÄŸa kaldırılması için Akdeniz Ãœniversitesi Mimarlık Fakültesi ile çalışıyoruz. Bazı ambarların içerisinde Osmanlıca yazılar da bulduk.” dedi.
İlçede bir dönem her evin bahçesinde yöresel mimariyle yapılmış tahıl ambarlarının bulunduğuna dikkati çeken Baybo, içine haşerelerin giremediği bu ambarlar sayesinde tahılların uzun süre korunabildiğini kaydetti.
“Son yıllarda yayla turizmi çok önem kazandı”
İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü ile kentteki turizm kuruluşlarının da projeyi desteklediğini belirten Baybo, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Dernek olarak sadece arı sereni ve tahıl ambarlarının belgelenmesi ve korunmasını yapmıyoruz, aynı zamanda tanıtımını da yapmaya çalışıyoruz. Son yıllarda yayla turizmi çok önem kazandı. Yaylada bulunan tarihi arı sereni ve tahıl ambarlarının alternatif turizm anlamında kentte yeni bir cazibe oluÅŸturacağını düşünüyoruz. Ä°lk defa görenler çok etkileniyor.”
Arı sereni ve tahıl ambarı bulunan Büyüksöğle Yaylası’nda ikamet eden Ramazan Bozkurt ise dedelerinden gelen geleneÄŸi sürdürdüklerini ifade etti.
Arı sereni
Antalya’nın Elmalı ilçesinin yaylalarındaki serenler, arılar için bir çeÅŸit sığınak iÅŸlevi görüyor.
Seren yapımı için önce kuru duvar tekniği ve ardıç kirişlerin birbiri içerisine geçmesiyle yüksekliği 4 metreye kadar ulaşan dikdörtgen, kule şeklindeki yapılar inşa ediliyor. Ardından kule üzerine sedir ağacından içleri oyulan kütükler yerleştiriliyor.
İki tarafı ahşapla kapatılan ve arının geçeceği kadar bir delik bırakılan kütüklerin üzeri kış aylarında arıların etkilenmemesi için önce çamur, ardından ardıç ağacının kabuğuyla kaplanıyor.
Serenlerin, ayı gibi yırtıcı hayvanların saldırılarından arıları korumak için yapıldığı tahmin ediliyor.
Tahıl ambarı
Likya mimarisinden izler taşıyan tahıl ambarları, metal çivi kullanılmadan sedir aÄŸaçlarından inÅŸa ediliyor. Elmalı’daki evlerin bahçelerinde olası bir yangından etkilenmemesi için ayrı bir yapı olarak bulunan tahıl ambarlarının büyüklüğü o ev hanesinin zenginliÄŸine göre deÄŸiÅŸiyor.