Çocuk haklarının dijital ortamla olan iliÅŸkisini konu edinen belgenin kapsamlı Türkçe çevirisini Ä°stanbul Barosu Çocuk Hakları Merkezi paylaÅŸtı. Komite’ye göre tüm çocuklar dijital ortama eriÅŸemezse mevcut eÅŸitsizliklerin artması olasıdır ve yeni eÅŸitsizlikler ortaya çıkabilir.
BirleÅŸmiÅŸ Milletler Çocuk Hakları Komitesi, Çocuk Haklarına Dair SözleÅŸme‘nin 25. genel yorumununu yayınladı.
Çocuk haklarının dijital ortamla olan ilişkisini konu edinen belgenin kapsamlı Türkçe çevirisini ise İstanbul Barosu Çocuk Hakları Merkezi paylaştı.
Genel yorum taraf devletlerin Çocuk Haklarına Dair SözleÅŸme’yi dijital ortamla ilgili olarak nasıl uygulamaları gerektiÄŸini açıklıyor.
Komite’ye göre dijital teknolojilere eriÅŸim çocukların her çeÅŸit medeni, siyasi, kültürel, ekonomik ve sosyal haklarını gerçekleÅŸtirmede yardımcı olabilir. Ancak tüm çocuklar dijital ortama eriÅŸemezse mevcut eÅŸitsizliklerin artması olasıdır ve yeni eÅŸitsizlikler ortaya çıkabilir.
Baro’nun paylaÅŸtığı çeviride özetle ÅŸu bilgi yer alıyor:
“Dijital ortam, çocukların bilgiye eriÅŸim hakkını gerçekleÅŸtirmeleri için eÅŸsiz bir fırsat sunar. Ä°nternet tabanlı, elektronik veya diÄŸer bilgi yayma sistemlerinin çalışmasına iliÅŸkin herhangi bir kısıtlama, Çocuk Haklarına Dair SözleÅŸme’nin 13. maddesi ile uyumlu olmalıdır.
“Çocuk Haklarına Dair SözleÅŸme’nin 13. maddesiyle uyumlu ceza kanunlarını ihlal etmedikleri sürece çocuklar dijital ortamda fikirlerini ifade etmekten ötürü yargılanmamalıdır.
| Madde 13 Çocuk, düşüncesini özgürce açıklama hakkına sahiptir; bu hak, ülke sınırlarına bağlı olmaksızın; yazılı, sözlü, basılı, sanatsal biçimde veya çocuğun seçeceği başka bir araçla her türlü haber ve düşüncelerin araştırılması, elde edilmesi ve verilmesi özgürlüğünü içerir. Bu hakkın kullanılması yalnızca: Başkasının haklarına ve itibarına saygı; Milli güvenliğin, kamu düzeninin, kamu sağlığı ve ahlakın korunması nedenleriyle ve kanun tarafından öngörülmek ve gerekli olmak kaydıyla yapılan sınırlamalara konu olabilir. | |
“Çocukların dijital ortamda örgütlenme özgürlüğü ve barışçıl toplanma haklarını kullanmalarına hukuki, gerekli ve orantılı olanlar hariç hiçbir kısıtlama getirilemez. Çocukların dijital katılımı güvenli ve gizli olmalı, kamusal veya özel kurumların gözetiminden uzak tutulmalıdır.
“Taraf Devletler, çocuÄŸun verilerinin iÅŸlenmesi için rızanın çocuk tarafından özgürce ve bilgilendirilmiÅŸ ÅŸekilde veya çocuÄŸun yaşına ve geliÅŸen kapasitesine baÄŸlı olarak ebeveyn veya bakıcı tarafından verilmesini ve bunun çocuÄŸun verileri iÅŸlenmeden önce alınmasını saÄŸlamalıdır.
“Ebeveynlerin çocuklarına dijital ortama iliÅŸkin sunacağı rehberlik çocuÄŸun korunması ile özerkliÄŸi arasında uygun bir denge kurmalı, kontrol etme ya da yasaklama yerine karşılıklı empati ve saygıya dayanmalıdır.
“Taraf Devletler, okul ve diÄŸer öğrenme ortamlarındaki teknolojik altyapıya ayrım gözetmeksizin yatırım yapmalı, yeterli sayıdaki bilgisayarın, yüksek hız ve kalitedeki internetin ve stabil elektrik kaynağının hazır bulunmasını ve uygun maliyetli olmasını saÄŸlamalıdır.
“Komite, yargılama sürecinin dijitalleÅŸtirilmesi durumunun çocukla bizzat temas kurma eksikliÄŸine yol açtığını kabul eder. Bunun çocukla iliÅŸki geliÅŸtirme üzerine inÅŸa edilen onarıcı ve rehabilite edici adalet mekanizmaları üzerinde olumsuz etkisi olabilir.”
Çocuk Hakları Komitesi hakkında
Taraf devletlerin kendisine sundukları raporları inceler ve deÄŸerlendirir. Taraf devletler, SözleÅŸmeye taraf oldukları ilk iki yıl içinde, daha sonra da her beÅŸ yılda bir Komiteye rapor sunmakla yükümlüdürler. Ayrıca, Komite gerek duyduÄŸunda da devlet rapor sunmalıdır. Komite, taraf devletin sunduÄŸu raporların devlet görevlilerinin katılımıyla tartışıldığı yapıcı diyaloglarda ve taraf devletlerden alınan raporların incelenmesine dayanan genel tavsiyelerde bulunabilir. Bunun yanında, Komite, SözleÅŸme’nin hükümlerine açıklık getirmek amacıyla genel yorumlarda bulunabilir.
(Bianet)