Küba’da duyurulan son özelleÅŸtirme paketi sürecine nasıl gidildiÄŸine ve tüm ambargolara karşın tıpta önde gelen ülkelerden biri olan ülkenin son durumuna baktık.
Küba’nın sosyalist ilkelere dayanan devlet kontrollü ekonomisi Küba’da da dünyada da kimileri tarafından “kapitalizme kahramanca bir direniÅŸ” kimilerine göre de “çaÄŸa ayak uydurmayan gereksiz bir sefalet” olarak görülüyor.
Cumartesi günü yapılan açıklamayla özelleştirmeye açılan 2 bin faaliyet alanı aynı soruları gündeme getirdi.
Küba Çalışma Bakanı Marta Elena Vito özel girişime açık olan ekonomik
faaliyetlerin 127’den 2 binin üzerine çıkarılacağını duyurdu.
Castro sistemi özel sektöre 2.000’den fazla faaliyet alanı açarken ve yalnızca 124 faaliyet alanı devlette kalıyor.
Pandemi günleri ekonomisi
Kapitalist sistemin de özellikle pandemi sonrası soru iÅŸareti olduÄŸu dünya ekonomisinde yerini bulmaya çalışan Küba, 2020’de yüzde 11 oranında küçüldü.
Ãœlkenin son otuz yılının en ciddi küçülme oranını görmesi, Amerika BirleÅŸik Devletleri’nde (ABD) yeni bir baÅŸkanın göreve baÅŸladığı günlere denk geldi. Yeni baÅŸkan Joe Biden’ı bu noktada önemli yapan Barack Obama döneminde baÅŸkan yardımcılığı yapmış olması.
Obama ve Castro görüşmesi
Obama, 2014’ün sonlarında aÅŸağı yukarı altmış yılın ardından Küba ile iliÅŸkileri normalleÅŸtirme adımını attı. Hatta Obama ve dönemin Küba lideri Raul Castro‘nun ortak basın toplantısı tüm dünyada son dakika haberi olarak verildi.
NormalleÅŸme, Obama’nın halefi Donald Trump‘ın baÅŸkanlığı sırasında 2017’nin baÅŸlarında tekrar durdu.
20 Ocak’tan bu yana ise Amerika BirleÅŸik Devletleri yeni BaÅŸkanı Joe Biden, Trump’ın uyguladığı yaptırımları kaldırmaya ve Obama’nın bıraktığı yerden Küba ile iliÅŸkisini sürdürmeye hazırlanıyor.
Bir hafta önce ne oldu?
Küba’dan yapılan özelleÅŸtirme duyurusunda bir hafta önce Beyaz Saray Basın Sekreteri Jen Psaki, Biden’ın Küba politikasının Trump’ınkinden farklı olacağı sinyalini verdi.
Psaki, “Küba politikasını iki ilke belirlemektedir” derken ekledi:
“Ä°lk olarak, demokrasi ve insan haklarına destek – ki bu, çabalarımızın merkezinde olacaktır. Ä°kinci olarak, Amerikan vatandaÅŸları, özellikle de Kübalı Amerikan vatandaÅŸları Küba’daki özgürlüğün elçileridir.
“Bu nedenle Trump hükümeti politikalarını gözden geçireceÄŸiz.”
Temel ürünlerin bile kıt bulunduÄŸu belirtilen ülkede özel sektör, iÅŸgücünün% 13’ü olan yaklaşık 600.000 Kübalıyı istihdam ediyor.
Küba’daki iÅŸ gücünün çoÄŸunluÄŸunu ise çiftçiler, zanaatkarlar, taksi ÅŸoförleri ve küçük çaplı iÅŸletmeleri olan tüccarlar oluÅŸturuyor.
Biden, Trump tarafından kesilen bağları yeniden kurarsa, özel şirketler ABD yatırımlarına açık olabilecek.
Dünya bankası yolu açılabilir mi?
ABD basınında yer alan çeÅŸitli analizlere göre Dünya Bankası veya Uluslararası Para Fonu’na baÄŸlı olmayan, bu nedenle zor durumdaki ülkelere saÄŸlanan fonlara eriÅŸeyen Küba için durum deÄŸiÅŸebilir.
Bunun yolu da Biden’ın teknik tavsiyelerine kademeli olarak eriÅŸmesinin yolunu açması olarak görülüyor. Biden’ın baÅŸkan yardımcılığı yaptığı Obama döneminde Küba rejimini deÄŸiÅŸtirmek için yine uzmanlara göre “uzun vadeli stratejinin” faydalarını gözlemledi.
Castro soyadı liderlikten çıktı
Küba devriminin önderi Fidel Castro, 2006’da mide ve bağırsak yolundan ameliyat olduÄŸunda yetkilerini geçici olarak kardeÅŸine devretmiÅŸti.
Raul Castro ise 2008 tarihine kadar bu görevini vekâleten sürdürdü. Bu tarihten itibaren de asaleten Küba Devlet Başkanı ve Küba Komünist Partisi Birinci Sekreteri oldu, taa ki geçen yıl Nisan ayına kadar.
Küba ile ilgili, devrimin ülkesi “kapitalizme mi gidiyor” sorularının da artmasının ardında bu faktör de var.
80’lerden sonra piyasa ekonomisine yönelme süreci karşısında Küba, sosyalizmin “Marksist-Leninist yorumuna” sadık kaldı.
Tıpta dünya markası
Yıllardır ambargolara dayanan ülke, tıp alanında tam da sosyalist ekonomi sayesinde dünyanın sayılı ülkelerinden biri.
Çocuk felci ve kızamık hastalıklarını ortadan kaldıran ilk ülke. Dünyada hipertansiyon tedavi ve kontrolünün en yüksek olduğu ülke de Küba.
Aynı zamanda vitiligo gibi daha az yaygın olan hastalıklarda da sosyalist ekonominin etkisiyle yoğun genetik araştırmalar yapan ve dünyada pekçok vitiligo hastasının tedavi için gittiği bir yer konumunda.
Son olarak “Soberana 02” adlı aşıyı geliÅŸtiren Finlay Enstitüsü, 2021’de 100 milyon doz üretim yapılacağını açıkladı.
Aile hekimliği sisteminin çok geliştiği, adil ve halk sağlığını gözeten sistemin her şeyden önce geldiği sağlık sistemiyle sosyalist ekonomide de farklı kapılar açılabileceğini gösterdi.
Tüm bunların yanına “kapitalizmin miyadı doldu” tartışmaları da eklenince, Küba’nın önümüzdeki yıllarda yaÅŸayacakları geleceÄŸin ekonomisi açısından ilgiyle izlenecek konulardan biri.
(Bianet)