BirleÅŸmiÅŸ Milletler, insanoÄŸlunun, doÄŸayı kurtarmak için acil harekete geçmesi ve bir yol ayrımında bulunulduÄŸu uyarısı yaptı. Biyolojik ÇeÅŸitlilik SözleÅŸmesi’nin (CBD) hazırladığı raporda sekiz büyük deÄŸiÅŸim tavsiyesinde bulunuluyor.
Ä°nsanlık bir yol ayrımında ve doÄŸanın kendisini toparlamasını, “hızlanan gerilemesinin yavaÅŸlamasını” istiyorsak, hemen harekete geçmeliyiz.
BirleÅŸmiÅŸ Milletler (BM) Biyolojik ÇeÅŸitlilik SözleÅŸmesi’nin (CBD) hazırladığı raporda yer alan uyarı bu.
Raporda, doğanın süregiden gerilemesini durdurmaya yardımcı olacak sekiz büyük değişim tavsiyesinde bulunuluyor.
CBD Genel Sekreteri Elizabeth Maruma Mrema, “Ä°ÅŸlerin deÄŸiÅŸmesi gerekiyor. Harekete geçersek, raporun önerdiÄŸi doÄŸru adımları atarsak, sürdürülebilir bir gezegene geçiÅŸ yapabiliriz” dedi.
DOÄžA VE Ä°NSAN SAÄžLIÄžI ARASINDAKÄ° Ä°LÄ°ÅžKÄ° NE?
Ä°nsan nüfusu arasında her yıl muhtemelen üç veya dört yeni hastalık ortaya çıkıyor. Koronavirüs gibi insandan insana kolay geçtiÄŸinde, bir salgın baÅŸlatma potansiyeli ortaya çıkıyor. Ancak yeni hastalıkların ortaya çıkması ihtimalini artırmak, bu hastalıklardan herhangi birinin “bir sonraki Covid” olması ihtimalini de arttırıyor.
Ve aslında bunlar yeni hastalıklar da deÄŸiller, sadece bizim türümüz için yeniler. Salgınların büyük çoÄŸunluÄŸu, hayvan hastalıklarının, insanlara bulaÅŸmasıyla ortaya çıkıyor. Ebola ve HIV primatlardan geldi; uzmanlar Ebola vakalarını enfekte hayvanların etinin yenmesiyle iliÅŸkilendirildi. Kuduz bir hayvanın ısırığı çok etkili bir bulaÅŸma yöntemi. Covid-19’dan 20 yıl önce de, SARS, MERS, domuz gribi ve kuÅŸ gribi hep hayvanlardan bulaÅŸtı.
Doğal dünyanın yapısını değiştirirken, hayvan hastalıklarının merkezlerine yaklaşıyor ve kendimizi de riske atıyoruz.
Liverpool Ãœniversitesi’nden Veteriner Epideyimolog Prof. Matthew Baylis, “VahÅŸi yaÅŸam popülasyonlarını giderek artan oranda etkiliyoruz, ormansızlaÅŸtırıyoruz ve hayvanların bizim çevremize taşınmasına neden oluyoruz” diyor ve ekliyor:
“Bu da hastalıklara yol açan patojenlerin bir türden diÄŸerine geçmesine neden oluyor. Dolayısıyla küresel düzeydeki davranışlarımız, bir patojenin hayvanlardan insanlara bulaÅŸmasını kolaylaÅŸtırıyor.”
DOÄžAYI KORUMA KONUSUNDA Ä°NSANLARIN KARNESÄ° NASIL?
CBD, 2010’da belirlenen ve 2020’ye kadar ulaşılması amaçlanan 20 biyoçeÅŸitlilik hedefi konusundaki son geliÅŸim raporunu yayımladı.
Maruma Mrema BBC’ye yaptığı açıklamada, “Ä°lerleme kaydedildi, ancak hedeflerin hiçbirine tam anlamıyla ulaşılamadı. Dolayısıyla, biyoçeÅŸitlilik kaybı alanındaki virajı dönmemiz için hala çok ÅŸey yapılması gerekiyor” dedi.
Rapor ciddi bir uyarıda bulunmasının yanı sıra, bu virajın nasıl dönüleceği konusunda bir el kitabı da sunuyor.
CBD Genel Sekreter Yardımcısı David Cooper, “Bu yapılabilir. Gelecek yıl Çin’de BM BiyoçeÅŸitlilik Konferansı yapacak. Burada ülkelerin, doÄŸayı 2030 itibariyle toparlanma yoluna sokacak yeni küresel taahütlerin kabul etmesi bekleniyor” diyor.
Ä°NSANLARIN DOÄžAYA ETKÄ°LERÄ° NASIL KISITLANABÄ°LÄ°R?
“Paris Ä°klim AnlaÅŸması” diye bilinen çerçeve, 196 ülkenin taahhüt etmesi beklenen sekiz büyük deÄŸiÅŸiklik öngörürüyor.
- Toprak ve Ormanlar : Yaşam alanlarını korumak ve toprağın bozulmasını azaltmak
- Sürdürülebilir tarım: Ormansızlaşma, yoğun gübre ve haşare ilacı kullanımı gibi doğaya olumsuz etkide bulunan uygulamaları minimize etmek için tarım yapma yöntemimizi yeniden tasarlamak.
- Gıda : Daha az et ve balığın tüketildiği, daha sürdürülebilir bir beslenme alışkanlığı edinmek ve gıda israfını büyük oranda azaltmak.
- Okyanuslar ve balıkçılık : Deniz ekosistemlerini korumak ve toparlanmasını sağlamak, sürdürülebilir balıkçılık, balık stoklarının toparlanması ve önemli deni yaşam alanlarının toparlanması
- Kentlerin yeşilleştirilmesi: İnsan nüfusunun neredeyse dörtte üçünün yaşadığı kentlerde doğa için alan açmak.
- Tatlı su: Göl ve nehir habitatlarını korumak, kirliliği azaltmak ve su kalitesini artırmak.
- Acil iklim eylemi: Ä°klim deÄŸiÅŸikliÄŸine karşı fosil yakıtları “hızla devre dışı bırakarak” harekete geçmek.
- ‘Tek saÄŸlık ‘ yaklaşımı: Bu yukarıdakilerin tümünü kapsıyor. Asıl olarak, kentsel, tarımsal, orman alanları ve balıklar olmak üzere çevremizi bütün olarak korumak.
Maruma Mrema “Covid-19 insan faaliyetleri ve doÄŸa arasındaki iliÅŸkiyi bize sert bir ÅŸekilde hatırlatan salgın oldu. Åžimdi Covid sonrası, daha iyisini yapabiliriz” dedi.
Salgının kendisi, vahşi yaşam ticaretine ve insanların ormanlara yaklaşmasıyla ilişkilendirilmişti. Uzmanlar bu durumun da hastalıkların vahşi yaşamdan insanlara geçişi riskini artırdığını söylüyor.
SON 10 YILDA HİÇ İLERLEME KAYDEDİLDİ Mİ?
Raporda, bazı başarılara da dikkat çekiliyor. Ormansızlaşma oranları düşmeye devam ediyor, adalardan işgalci türlerin geçişini azaltma çabaları artıyor ve biyoçeşitlilik konusundaki farkındalık yükseliyor.
Maruma Mrema, “Dünya genelinde birçok iyi ÅŸey de oluyor ve bunlar teÅŸvik edilmeli” diyor. Ancak Mrema, biyoçeÅŸitlilik kaybındaki artışın daha önce hiç görülmemiÅŸ düzeyde olduÄŸunu ve baskının arttığnı da vurguluyor:
“Åžimdi harekete geçmeliyiz. Çok geç deÄŸil. Aksi takdirde, çocuklarımız ve torunlarımız kirlenmiÅŸ, bozulmuÅŸ ve saÄŸlıksız bir gezegen bıraktığımız için bizi lanetleyecek.”
(BBC)