Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda yapılan oylamada, temiz, sağlıklı ve sürdürülebilir çevreye erişim, 161 üye devletin oyuyla evrensel insan hakkı ilan edildi. Sekiz ülke oylamada çekimser kaldı.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, temiz, sağlıklı ve sürdürülebilir çevreye erişimi evrensel insan hakkı ilan etti.
Karar tasarısı dün (28 Temmuz) BM Genel Kurulu’nda oylandı. Tasarı, sekiz çekimser oya karşı 161 üye devletin oyuyla kabul edildi.
Çin, Rusya, Belarus, Kamboçya, İran, Suriye, Kırgızistan ve Etiyopya oylamada çekimser kalırken kararla birlikte temiz, sağlıklı ve sürdürülebilir çevreye erişim evrensel insan hakkı ilan edildi. Kabul edilen karar, devletleri, uluslararası örgütleri ve ticari işletmeleri herkes için sağlıklı bir çevre sağlamak için daha çok çaba göstermeye çağırdı.
“Bu karar, sadece baÅŸlangıç”
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres de “tarihi” kararı memnuniyetle karşıladığını söyleyerek özetle şöyle konuÅŸtu:
“Bu dönüm noktası niteliÄŸindeki geliÅŸme, üye devletlerin gezegenin karşı karşıya olduÄŸu iklim krizi, biyolojik çeÅŸitlilik kaybı ve kirlilik üçlü krizi ile birlikte mücadele etmek için bir araya gelebildiÄŸini gösteriyor.
“Karar, çevresel adaletsizliklerin azaltılmasına, koruma farklarının kapatılmasına ve insanların, özellikle çevresel insan hakları savunucuları, çocuklar, gençler, kadınlar ve yerli halklar da dahil kırılgan durumlarda olanların güçlendirilmesine yardımcı olacak.”
Genel Kurul’un kabul ettiÄŸi kararın “devletlerin çevre ve insan haklarına iliÅŸkin kendi yükümlülük ve taahhütlerini yerine getirmesini hızlandırabileceÄŸini” de ifade eden Guterres, “Uluslararası kamuoyu, bu hakkı evrensel olarak tanıdı ve bizi bunu herkes için gerçek kılmaya biraz daha yaklaÅŸtırdı” dedi.
Kararın kabul edilmesinin “sadece baÅŸlangıç” olduÄŸunu söyleyen BM Genel Sekreteri Guterres, ülkelere “bu yeni tanınan hakkı her yerde herkes için gerçek kılma” çaÄŸrısında bulundu.
“Taahhütler hayata geçirilmeli”
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michelle Bachelet de yazılı bir açıklama yaparak kararı memnuniyetle karşıladığını söyledi:
“Bugün, tarihi bir an. Fakat saÄŸlıklı bir çevre hakkımızı sadece teyit etmek yeterli deÄŸil. Genel Kurul kararı çok açık:
“Devletler, uluslararası taahhütlerini yerine getirmeli ve bunu gerçekleÅŸtirmek için daha çok çaba göstermeli. EÄŸer iklim krizlerini önlemek için birlikte çalışmazsak hepimiz çok daha kötü etkilerden muzdarip olacağız.”
Karar hakkında
Kosta Rika, Maldivler, Fas, Slovenya ve Ä°sviçre’nin Haziran 2021’de sunduÄŸu karar tasarısı, 28 Temmuz 2022 tarihinde BirleÅŸmiÅŸ Milletler (BM) Genel Kurulu’nda yapılan oylamada 161 üye devletin desteÄŸini aldı.
Karar, sağlıklı bir çevre hakkının var olan uluslararası hukuk ile ilişkili olduğunu ifade ediyor ve desteklenip teşvik edilmesinin çok taraflı çevre anlaşmalarının tam anlamıyla uygulanmasını gerektirdiğini belirtiyor.
Karar aynı zamanda iklim değişikliğinin etkisinin, doğal kaynakların sürdürülemez bir şekilde yönetilmesi ve kullanılmasının, hava, toprak ve su kirliliğinin, kimyasalların ve atıkların sağlıklı olmayan şekillerde yönetilmesinin ve bunların sonucunda yaşanan biyolojik çeşitlilik kaybının bu hakkın kullanılmasını sekteye uğrattığını ve çevresel zararın hem doğrudan hem de dolaylı olarak tüm insan haklarının etkin bir şekilde kullanımı üzerinde olumsuz etkileri olduğunu kabul ediyor.
BM Ä°nsan Hakları ve Çevre Özel Raportörü David Boyd’a göre, Genel Kurul kararı “uluslararası insan hakları hukukunun doÄŸasını deÄŸiÅŸtirecek.”
UN News’e konuÅŸan Boyd, “Hükümetler, on yıllardır çevreyi temizleme ve iklim acil durumunu ele alma sözleri verdi; fakat saÄŸlıklı bir çevre hakkına sahip olmak, insanların bakış açısının ‘yalvarmaktan’ ‘hükümetlerin harekete geçmesini talep etme’ yönünde deÄŸiÅŸtirecek.”
(Bianet)
Foto: Pexels