Almanya, ABD ve Ä°ngiltere baÅŸta olmak üzere çok sayıda ülke ve sivil toplum örgütü Çin’e Sincan Uygur Bölgesi’ndeki Uygurlara ve diÄŸer Müslüman azınlıklıklara yönelik baskı ve insan hakları ihlallerine son vermesi çaÄŸrısı yaptı.
Almanya, ABD ve Ä°ngiltere’nin sponsorluÄŸunda BirleÅŸmiÅŸ Milletler’de (BM) çok sayıda ülke ve sivil toplum örgütünün katılımıyla düzenlenen toplantıda Çin’in Uygurlara yönelik baskısı ele alındı. ”Sincan’da insanlar iÅŸkenceye maruz kalıyor, kadınlar zorla kısırlaÅŸtırılıyor.” diyen ABD’nin BM Daimi Temsilcisi Linda Thomas Greenfield, Çin’in insanlığa karşı iÅŸlediÄŸi suçlar ve Uygurlara yönelik ”soykırımı” karşısında sessiz kalmayacaklarını söyledi.
Ä°ngiltere’nin BM Daimi Temsilcisi Barbara Woodward, Sincan’da ”en kötü insani krizlerden” birinin yaÅŸandığı deÄŸerlendirmesinde bulunurken, Almanya’nın BM Büyükelçisi Christoph Heusgen ise ”Saklayacak hiçbir ÅŸeyiniz yoksa neden BM Ä°nsan Hakları Yüksek Komiserinin bölgeye engelsiz eriÅŸimine izin vermiyorsunuz?” dedi.
Toplantıda konuÅŸma yapan Türkiye’nin BM Daimi Temsilcisi Feridun SinirlioÄŸlu da ”Uygur Türklerinin barış ve refah içinde yaÅŸadığını, Çin vatandaÅŸlarıyla eÅŸit haklara sahip olduÄŸunu, tüm hak ve özgürlüklerinin yasalarla korunduÄŸunu görmek istiyoruz ama uluslararası örgütlerin raporları ciddi insan hakları ihlallerine iliÅŸkin devam eden uygulamaların son derece endiÅŸe verici olduÄŸunu gösteriyor.” deÄŸerlendirmesinde bulundu.
Ä°nsan Hakları Ä°zleme Örgütü (HRW), Direktörü Kenneth Roth, Çin’in Sincan’da yaÅŸananları örtbas etme giriÅŸimlerine raÄŸmen 1 milyondan fazla Uygur Türkü ve Müslüman azınlığın gözaltında zorla kültür ve dinlerinden vazgeçirmeye çalışıldığının ortada olduÄŸunu söyledi.
HRW geçen haftalarda 53 sayfalık raporunda, Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde insanlığa karşı suç iÅŸlediÄŸini bildirmiÅŸ, Çin liderliÄŸini, “yaygın ve sistematik kitlesel gözaltı, iÅŸkence ve kültürel zulümden” sorumlu tutmuÅŸtu.
Uluslararası Af Örgütün Genel Sekreteri Agnes Callamard ise BM’ye Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki insan hakları ihlallerini soruÅŸturması çaÄŸrısı yaptı.
Çin ise Uygurlara yönelik ihlalleri inkar ederek söz konusu toplantıyı boykot etti.
Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki uygulamaları
Çin’de son yıllarda Uygur Türklerinin kimlik ve kültürlerine yönelik ihlaller uluslararası kamuoyu tarafından eleÅŸtiriliyor. Pekin’in “mesleki eÄŸitim merkezleri” olarak adlandırdığı, uluslararası kamuoyunun ise “yeniden eÄŸitim kampları” diye tanımladığı yerlerde, çok sayıda Uygur Türkü kendi rızası dışında tutuluyor.
Pekin yönetimi, Sincan Uygur Özerk Bölgesi’nde kaç kamp bulunduÄŸuna, buralarda kaç kiÅŸinin olduÄŸuna ve söz konusu kiÅŸilerden ne kadarının sosyal hayata döndüğüne iliÅŸkin bilgi vermiyor.
BM ve diğer uluslararası örgütler, kampların incelemeye açılması çağrılarını yinelerken Çin, şu ana kadar kendi belirlediği birkaç kampın az sayıda yabancı diplomat ve basın mensubu tarafından kısmen görülmesine izin verdi.
Çin makamları, BM yetkililerinin doğrudan bilgi almak amacıyla bölgede serbestçe inceleme yapma talebini ise geri çeviriyor. (AA)