Kosova’nın kuzeyinde Sırpların yoÄŸun yaÅŸadığı belediyelerdeki “Arnavut” yönetime karşı çıkan Kosovalı Sırplar, 26 Mayıs’ta protestolara baÅŸladı
Balkanlar’da zaman zaman karşı karşıya gelen Kosova ve Sırbistan arasında son günlerde yaÅŸananların büyük çatışmalara dönüşmesinden endiÅŸe ediliyor.
Kosova’nın kuzeyinde Sırpların yoÄŸun olarak yaÅŸadığı belediyelerdeki “Arnavut” yönetime karşı çıkan Kosovalı Sırpların protestolarıyla baÅŸlayan gerginlik, NATO’nun Kosova’daki Barış Gücüne (KFOR) baÄŸlı 30 askerin yaralanması üzerine büyüdü.
KFOR’a baÄŸlı askerlerin yaralandığı olayların ardından NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, bölgeye takviye güç olarak 700 ilave asker gönderileceÄŸini açıkladı.
ABD, Kosova’ya yaptırım uygulanabileceÄŸi sinyalini verirken, Türkiye’nin de aralarında bulunduÄŸu birçok ülke, gerginliÄŸin bir an evvel düşürülmesi çaÄŸrısı yaptı.
Kosova-Sırbistan neden bir kez daha karşı karşıya geldi?
Kosova’nın kuzeyinde Sırpların yoÄŸun olduÄŸu Zveçan, Zubin Potok ve Leposaviç belediyelerinde 23 Nisan’da yapılan yerel seçimleri Kosovalı Sırplar boykot ederken, katılım yüzde 3’te kaldı.
Yerel seçimleri kazanan Arnavut belediye baÅŸkanlarının 26 Mayıs’ta göreve baÅŸlamasını protesto eden Kosovalı Sırplar, ilk olarak Kosova polisiyle karşı karşıya geldi.
Özellikle Zveçan Belediyesi önünde yaÅŸanan olayların büyümesi üzerine Sırbistan CumhurbaÅŸkanı Aleksandar Vucic’in, Sırbistan ordusuna “hazır ol” emri verdiÄŸi ve ordu mensuplarının Kosova sınırına konuÅŸlanacağı duyuruldu.
ABD, bölgede yaşananları kınayan ilk ülke olurken, NATO da aynı gün taraflara gerginliğin düşürülmesi çağrısında bulundu.
30 KFOR askeri yaralandı
Kosovalı Sırpların 29 Mayıs’ta protestolarına devam etmesi üzerine, Kosova polisi ve KFOR, belediye binalarını tel örgülerle çevirdi ve bölgedeki personel sayısını arttırdı.
Asker sayısını arttıran KFOR birlikleri ile protesto düzenleyen Kosovalı Sırplar arasında çıkan arbedede birliğin 30 askerinin yaralandığı bildirildi.
NATO ve Dışişleri Bakanlığı, KFOR ile yaşanan gerginliği şiddetle kınarken, Vucic, düzenlediği basın toplantısında, Kosovalı Sırplara NATO ile çatışmaya girmemeleri çağrısında bulundu.
Almanya, Ä°talya, Ä°rlanda, Fransa ve Ä°sviçre KFOR’a yapılan saldırıları kınayan ülkeler olurken, AB Dış Ä°liÅŸkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ise Avrupa’nın yeni bir çatışmayı kaldıramayacağı açıklamasında bulundu.
ABD’nin Kosova Büyükelçisi Jeffrey Hovenier, ülkenin kuzeyinde son günlerde yaÅŸanan gerilimlerin iki ülke arasındaki iliÅŸkileri etkileyeceÄŸini ve ABD’nin Kosova’ya yönelik yaptırımları olacağını belirtti.
Kosova BaÅŸbakanı Albin Kurti ise demokratik cumhuriyeti “faÅŸist milislere” teslim etmeyeceÄŸini söyledi.
Sırbistan-Kosova hattındaki son gerilimler
İki ülke, bugün içinde bulunduğu krize benzer sorunlara birçok kez ev sahipliği yaptı.
Kosova ve Sırbistan, geçen yıl temmuzda Kosova’nın, ülkede yaÅŸayan Sırplar dahil herkesin Kosova kimlik kartı ve plakasına sahip olması zorunluluÄŸunun getirileceÄŸini açıklaması üzerine karşı karşıya geldi.
Kosovalı Sırplar, bu sefer de ülkenin kuzeyinde Sırbistan ile olan sınır geçiÅŸlerini kapatırken, KFOR’dan müdahale etmeye hazır oldukları açıklaması geldi.
AB’nin araya girmesi gerginliÄŸin yatışmasını saÄŸlarken, Borell, iki ülkenin de kimlik kartı ve plaka sorununa iliÅŸkin anlaÅŸmaya vardığını duyurdu.
Kimlik ve plaka krizinin “aşılmasından” sadece birkaç ay sonra iki ülke yeniden gerildi.
Sırp kökenli eski polis memuru Dejan Pantic’in, 10 Aralık 2022’de Kosova polisi tarafından gözaltına alınmasıyla Kosovalı Sırplar, buna tepki olarak sınır geçiÅŸlerine barikatlar kurdu.
Barikatlarda günlerce nöbet tutan Kosovalı Sırplar, Pantic’in tutukluluk kararının ev hapsine dönüştürülmesi ve Vucic’in çaÄŸrısı üzerine barikatları 29 Aralık 2022’de kaldırdı.
İki ülke arasındaki kördüğüm: Sırp Belediyeler Birliği
Bu arada, Kosova ve Sırbistan arasında çözülemeyen meselelerin en başında Sırp Belediyeler Birliği geliyor.
Sırbistan, her fırsatta Sırp Belediyeler Birliğinin kurulmasının öncelik olduğunu, aksi takdirde Kosova ile diyaloğun devam edemeyeceğini vurguluyor, Kosova tarafı ise birliğin kurulabilmesi için, birlik tüzüğünün ülkenin anayasasına uygun olmasını şart koşuyor.
Kosova’da çoÄŸunlukla Sırpların yaÅŸadığı belediyelerde Sırp Belediyeler BirliÄŸi kurulmasına iliÅŸkin anlaÅŸma, AB’nin arabuluculuÄŸunda 2013’te Kosova ile Sırbistan arasında imzalandı ancak Kosova Anayasa Mahkemesinin, birliÄŸin “özerkliÄŸe varabilecek” geniÅŸ yetkilere sahip olduÄŸu yönünde karar alması ve Kosova Anayasasına uygun olmaması nedeniyle uygulamaya konmadı.
Sırbistan, Kosova’yı kendi toprağı olarak görüyor
Kosova’nın 2008’de bağımsızlığını ilan etmesi, Kosova’yı halen kendi toprağı olarak gören Sırbistan’ı belirli aralıklarla ve farklı sebeplerle Kosova ile karşı karşıya getirdi.
Sırbistan, Kosova’nın bağımsızlığını tanımazken ve bu yönde lobi yapmaktan da vazgeçmezken, diÄŸer tarafta Kosova bağımsız bir ülke olarak var olmaya çalışıyor.
Kosova, 117 ülke tarafından “bağımsız devlet” olarak tanınmasına raÄŸmen kuzeyinde devam eden etnik gerginlikler ve BirleÅŸmiÅŸ Milletlere üye olamaması nedeniyle “Avrupa’nın donmuÅŸ ihtilaf bölgelerinden biri” ÅŸeklinde nitelendiriliyor.
Sırbistan ve Kosova, AB arabuluculuÄŸunda 2011’de baÅŸlatılan Belgrad-PriÅŸtine Diyalog Süreci kapsamında iliÅŸkilerin normalleÅŸmesi ve nihayetinde iki ülkenin birbirini tanıması için ortak yol bulmaya çalışıyor.
Ä°ki ülke arasında yaÅŸanan gerginlikler bu diyaloÄŸun sürekli sekteye uÄŸramasına neden olurken, Kosova ve Sırbistan yetkilileri en son 2 Mayıs’ta Brüksel’de bir araya geldi. (MHA)