Uluslararası üç STK, Osman Kavala’nın derhal serbest bırakılması yönündeki AÄ°HM kararına uymadığı için Türkiye’ye karşı ihlal süreci baÅŸlatılmasını talep etti.
Uluslararası faaliyet gösteren üç insan hakları kuruluÅŸu, Osman Kavala’nın serbest bırakılması yönündeki Avrupa Ä°nsan Hakları Mahkemesi (AÄ°HM) kararına uymayan Türkiye’ye karşı Avrupa Konseyi’nin harekete geçmesi çaÄŸrısı yaptı.
Ä°nsan Hakları Ä°zleme Örgütü, Uluslararası Hukukçular Komisyonu ve Türkiye Ä°nsan Hakları Davalarına Destek Projesinin (TLSP) Avrupa Konseyi’nin siyasi karar alma organı olan ve AÄ°HM kararlarının uygulanmasını denetleyen Bakanlar Komitesine yaptığı baÅŸvuruda, “Türkiye’nin AÄ°HM’in Kavala’nın serbest bırakılması kararına bariz bir ÅŸekilde kayıtsız kalması, Bakanlar Komitesinin Türkiye’ye karşı ihlal süreci baÅŸlatmasını tetiklemelidir” ifadesine yer verildi.
Ä°nsan Hakları Ä°zleme Örgütü kıdemli hukuk danışmanlarından Aisling Reidy, Bakanlar Komitesi’nin Mart ayında gerçekleÅŸtireceÄŸi toplantıya atıfla, “Komitenin, AÄ°HM kararlarının baÄŸlayıcı olduÄŸunu ve uygulanmamasının ek önlemler gerektirecek ciddi bir ihlal anlamına geldiÄŸiniTürkiye’ye karşı hiçbir şüpheye yer bırakmayacak ÅŸekilde netleÅŸtirmesi büyük önem taşıyor” dedi.
Türkiye’nin üyeliÄŸi askıya alınabilir
Bakanlar Komitesi, AÄ°HM kararlarına uymayan Avrupa Konseyi üyesi ülkelere karşı ihlal süreci baÅŸlatma yetkisine sahip. Bu yetki ilk olarak 2017 yılında, hapisteki muhalif politikacı Ilgar Mammadov’un koÅŸulsuz olarak serbest bırakılması yönündeki AÄ°HM kararına direnen Azerbaycan’a karşı kullanılmıştı.
Avrupa Ä°nsan Hakları SözleÅŸmesinin (AÄ°HS) 46’ncı maddesinin 4’üncü fıkrasına dayanan ihlal sürecinin baÅŸlatılabilmesi için Bakanlar Komitesi’nde üçte ikilik oy çoÄŸunluÄŸu gerekiyor. Süreç baÅŸlatıldığında karara uyumsuzluÄŸun tespiti için dosya yeniden AÄ°HM’e gönderiliyor. AÄ°HM’in baÄŸlayıcı karara uyulmadığını teyit etmesi durumunda Bakanlar Komitesi söz konusu ülkenin Avrupa Konseyindeki üyeliÄŸi ya da oy hakkının askıya alınması gibi ek önlemlere karar verebiliyor.
Bakanlar Komitesi Mart’ta toplanıyor
Bakanlar Komitesi Kavala davasında AÄ°HM kararının uygulanması için Türkiye’ye defalarca çaÄŸrıda bulunmuÅŸ ve geçen yıl 3 Aralık’ta açıkladığı ara kararda AÄ°HM kararı uyarınca Kavala’nın koÅŸulsuz olarak serbest bırakılmasını talep etmiÅŸti. Ancak Türk mahkemeleri Aralık’tan bu yana Kavala’nın tutukluluÄŸunu dört kez daha uzattı.
Komite, Kavala davasına uyum durumunu 9-11 Mart tarihlerindeki oturumda dördüncü kez ele alacak.
Türkiye Ä°nsan Hakları Davalarına Destek Projesinden (TLSP) Helen Duffy, “Kavala davasının Türkiye’de sivil toplumun ve hukukun üstünlüğü ilkesinin karşı karşıya bulunduÄŸu krizin bir sembolü olduÄŸunu” belirterek “Ä°hlal sürecinin istisnai bir durum olduÄŸunu biliyoruz. Ancak bu istisnanın uygulanmasının söz konusu olabileceÄŸi bir dava varsa, o da budur” diye konuÅŸtu.
AİHM ve iç hukuk süreci
AÄ°HM, 18 Ekim 2017’de gözaltına alındıktan sonra 1 Kasım 2017’de tutuklanan iÅŸ insanı Osman Kavala ile ilgili 10 Aralık 2019’da hak ihlali kararı vermiÅŸ, Kavala’nın makul şüphe olmadan siyasi sebeplerle tutuklanması ve Anayasa Mahkemesi’nin baÅŸvuruyu makul bir sürede incelememesi nedeniyle Avrupa Ä°nsan Hakları SözleÅŸmesi’nin ihlal edildiÄŸine hükmetmiÅŸ, Kavala’nın derhal tahliyesini istemiÅŸti. Türkiye’nin itirazının reddedilmesi ile AÄ°HM kararı Mayıs ayında kesinleÅŸmiÅŸti.
Kavala Anayasa mahkemesine yaptığı son bireysel baÅŸvurudan da sonuç alamamış, AYM 29 Aralık’taki kararında Kavala’nın “kiÅŸi hak ve özgürlüğü ile güvenliÄŸinin ihlal edilmediÄŸine” hükmetmiÅŸti.
Kavala hakkında 5 Åžubat’ta Türkiye’de yapılan son duruÅŸmada Ä°stanbul 36. Ağır Ceza Mahkemesi “anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teÅŸebbüs” ve “siyasal ve askeri casusluk” suçlamalarıyla açılan davanın Gezi davasıyla birleÅŸtirilmesine karar vermiÅŸti
(DW)