Beyrut’ta yüzlerce kiÅŸinin ölümüne neden olan ÅŸiddetli patlamanın amonyum nitrat maddesinden kaynaklandığı belirtiliyor. Peki, amonyum nitrat maddesi nedir ve ne gibi tehlikeler barındırır?
Lübnan BaÅŸbakanı Hasan Diyab, Beyrut’ta meydana gelen ÅŸiddetli patlamaya yüksek miktardaki amonyum nitrat maddesinin neden olduÄŸunu açıkladı.
Amonyum nitratın 2013 yılında Gürcistan’dan Mozambik’e doÄŸru yola çıkan ve daha sonra bazı yasal eksiklikler nedeniyle Beyrut limanında alıkonan bir yük gemisinde bulunduÄŸu belirtiliyor.
Yaklaşık 2 bin 750 ton amonyum nitratın gerekli güvenlik önlemleri alınmadan Beyrut limanında yıllardır depolanmış halde bulunduğu kaydediliyor.
Amonyum nitrat nedir?
Amonyum nitrat, amonyak ve nitrik asitten çok ucuza üretilebilecek bir beyaz, kristal tuzdur. Suda kolayca çözülebilir ve bitkilerin büyümesi için gereken besleyici elementleri sağladığı için genelde tarımda azotlu gübre olarak kullanılır.
Yüksek miktarda bir arada bulunan amonyum nitrat ısınabilir. Miktarının çok yüksek olduğu durumlarda ateş alma riski bulunur. 170 derecede çözülme başlar ve nitröz oksit üretilmeye başlanır. İlk güçlü tutuşma amonyum nitratın su, azot ve oksijene ayrışmasına neden olur – bu da maddenin yüksek patlayıcılığa sahip olmasının nedeni.
Sadece güvenli koşullarda kullanılmalı
Bu maddenin tehlikesi uzun zamandır bilindiği için çoğu ülkede amonyum nitrat yalnızca çok katı güvenlik tedbirleri altında kullanılabilir.
1921 yılında Almanya’nın Ludwigshafen kentinde 400 ton amonyum sülfat nitrat gübresi BASF’nin amonyak fabrikasında büyük patlamaya neden olmuÅŸ, birbirine çok yakın zamanda peÅŸ peÅŸe gerçekleÅŸen iki patlamada 559 kiÅŸi ölmüş, bin 977 kiÅŸi yaralanmış ve fabrika büyük ölçüde zarar görmüştü. Patlama 300 kilometre uzakta bulunan Münih kentinden duyulmuÅŸtu.
Bazı medya kaynakları da Beyrut’taki patlamanın da 200 kilometre uzakta bulunan Kıbrıs’tan duyulduÄŸunu bildirdi.
Beyrut’tan gelen fotoÄŸraflar 2015 yılında Çin’in liman kenti Tianjin’de meydana gelen ÅŸiddetli patlamayı hatırlatıyor. Burada diÄŸer bazı tehlikeli kimyasallarla birlikte depolanan 800 ton amonyum nitratın neden olduÄŸu patlamada 173 kiÅŸi hayatını kaybetmiÅŸ, bölgenin tamamı tahrip olmuÅŸtu.
Yine aynı ÅŸekilde amonyum nitrat kaynaklı meydana gelen patlamalarda 2013 yılında ABD’nin Teksas eyaletinde 14 ve 2001 yılında Fransa’nın Toulouse ÅŸehrinde 31 kiÅŸi hayatını kaybetmiÅŸti.
2015 yılında Çin’in liman kenti Tianjin’de ÅŸiddetli bir patlama meydana gelmiÅŸti.
Teröristlerin kullandığı bir madde
Almanya’da çeÅŸitli terörist yapılanmalar ucuz, eriÅŸimi kolay ve yüksek patlayıcı özelliÄŸi olan amonyum nitratı terörist saldırılarda kullanabilecekleri için bu maddenin kullanımı patlayıcı madde yasası ile düzenleniyor.
Bu maddenin saldırılarda kullanıldığı örnekler mevcut. Komplo teorisyeni Timothy McVeigh 1995 yılında amonyum nitrat içeren bir karışımı Oklahoma City kentinde federal binaya gerçekleÅŸtirdiÄŸi terör saldırısında kullanmıştı. 2011 yılında Norveç’in Oslo ÅŸehrinde aşırı saÄŸcı terörist Anders Behring Breivik de gerçekleÅŸtirdiÄŸi bombalı saldırıda amonyum nitrat maddesini kullanmıştı.
(Alexander Freund – DW)