FaÅŸist diktatörlük-Cumhur Ä°ttifakı ve parlamenter restorasyoncu Millet Ä°ttifakına karşı sosyalizme açılan işçi-emekçi halk iktidarı seçeneÄŸini, üçüncü cepheyi iktidar seçeneÄŸi olarak büyütme sorun ve görevinin baÅŸarılabilmesidir. Bu baÄŸlamda son on yılda harcanan çabalar katedilen mesafe önemli ve deÄŸerli; emekçi sol önceki 30-40 yılda katedemediÄŸi kadar yol aldı, ilerledi son on yılda. 2021’in kazandırdığı deneyim ve örgütsel yapılanmada atılan adımlar ileriye doÄŸru yürüyüşün sürdürülebileceÄŸi bir birikim ve zemini yaratmıştır.
2021’in giriÅŸini hatırlayalım. Ä°lk akla gelen BoÄŸaziçi gençliÄŸinin kitlesel direniÅŸi oluyor. BoÄŸaziçi direniÅŸinde kitlesellik ve kitle kararlılığını, siyasal yaratıcılık, yüksek öğrenim gençliÄŸinin siyasal cüret ve enerjisini gördük. Toplumun direnen bütün kesimlerine umut, cesaret ve enerji verdi. BoÄŸaziçi çıkışı faÅŸist ÅŸeflik rejimine karşı aktif savunmanın çarpıcı bir örneÄŸi oldu.
Gökhan GüneÅŸ’in kaçırılıp kaybedilmesi giriÅŸimine, faÅŸist saray rejiminin kaybetme politikasına karşı birleÅŸik tarzda geliÅŸtirilen ve amacına ulaÅŸan antifaÅŸist direniÅŸ 2021’in giriÅŸinde kendisini hatırlatan diÄŸer bir gerçekliktir. Gökhan GüneÅŸ’in faÅŸizmin elinden çekip alınması birleÅŸik mücadelenin bir baÅŸarısıdır. Gökhan GüneÅŸi söküp alma çizgisi, öncülerin siyasi refleksi, cüreti, faÅŸizme karşı birleÅŸme, devrimci sahiplenme ve dayanışma bakımından deÄŸerlidir. Bu siyasi çarpışma faÅŸist diktatörlüğe karşı aktif savunmanın çarpıcı bir baÅŸka örneÄŸidir.
2021’in giriÅŸine baktığınızda 4 Åžubat’ta Kadıköy’de BirleÅŸik Mücadele Güçleri’nin (BMG) kuruluÅŸunun ilanı kendisini güçlü biçimde gösterir. Orada devrimci öncülerin bütün bir 2021’i etkileyen devrimci kararlılığını görebiliriz. 8 Mart, Newroz, 1 Mayıs, gençlik örgütlerinin “Suruç için adalet, herkes için adalet” kampanyası aktif savunma çizgisindeki politik çarpışmalardır. Kasımdaki geniÅŸ anlamda öncü güçlerin gösteri ve protestoları da öyledir. Kasımdan dönüp 2021’in giriÅŸine baktığımızda, emekçi sol hareketin kitle ajitasyon alanının geniÅŸlediÄŸine, öncülerin kararlılık ve inisiyatiflerinin artışına, aktif savunma yöneliminin belirginleÅŸtiÄŸine tanık oluruz. Kasımdaki yoksulluÄŸa karşı öncülerin fiili meÅŸru eylem ve etkinlikleri 4 Åžubat’ın, yani BMG’nin ne kadar gerekli ve acil bir ihtiyaç olduÄŸunu da doÄŸrulamıştır.
***
Bütün diÄŸer yıllar gibi 2021’de tarihsiz bir yıl deÄŸil. Herhangi bir yılı ancak “kendi” tarihi içerisinde kavrayıp çözümleyebilirsiniz. Çarpışan kuvvetlerin karşılıklı pozisyonlarını, kuvvet iliÅŸkilerini mücadele ve çatışmanın geliÅŸiminin izini sürmeniz gerekir.
Ä°ster ekonomik sendikal, sosyal, akademik, cins özgürlükçü ya da ekolojik taleplerle isterse de siyasal sorun ve taleplerden geliÅŸen mücadeleler bakımından olsun süreç panaromik olarak ezenler ile ezilenler arasındaki, yönetenlerle yönetilenler arasındaki mücadele ÅŸeklinde soyutlanabilir. Ezilenler bakımından 2021 direngen, güç, moral ve deneyim biriktirilen bir mücadele yılıdır. İşçi mücadelelerinden gençlik mücadelelerine, kadın özgürlük mücadelelerinden adalet mücadelelerine politik öncüler ezilenlerin mücadelesinin ön saflarında yürümüşlerdir. Bu gerçeklik 2021’de emekçi sol hareketin durumuna dair deÄŸerlendirmelerin zeminidir, temelidir. Gemi azıya almış tasfiyeci faÅŸist devlet terörüne raÄŸmen var olan, kitlelere yönelen, ileriye yürümeye çalışan ve yürüyen, yer yer önemli politik hamleler yapan bir gerçekliktir emekçi sol hareket.
2021, 2015 yazında yürürlüğe sokulan “çöktürme planıyla” baÅŸlayan sürecin kitleler bakımından da öncüler bakımından da bir devamı ve son dönemi olarak kavranabilir. 2021’i soyut olarak kendi başına deÄŸerlendirme giriÅŸimlerinin ayakları boÅŸlukta kalır, herhangi bir dayanaktan yoksundur.
AntifaÅŸist mücadelenin en kararlı devrimci öncü güçleri, kitlelerin faÅŸist diktatörlüğe karşı aktif savunmaya geçiÅŸini örgütlemeye çalışırken, dönem boyunca hiçbir risk almayan, yolu hapishanelerin önünden geçmeyen pasif direniÅŸin de en geri düzeyini sergileyen, hatta belirgin bir ÅŸekilde ölü böcek taklidi yapan, durumu idare ederek zaman kazanmaya, dönemi atlatmaya çalışanlar -ki bunlar sosyal ÅŸovenizmden etkilenmiÅŸ ya da etkisi altındaki çevrelerdir- 2021 yılının sonlarına doÄŸru siyasal yaÅŸam belirtileri göstermeye baÅŸladılar! 2021’in ikinci yarısında emekçi sol hareketin reformist cenahındaki bazı partilerdeki siyasi hareketlenme dikkat çekti.
***
2021’de emekçi sol harekette belli eÄŸilimler belirginleÅŸti.
♦ Emekçi sol hareketin devrimci cenahında yer alan yapılardan önemli bir bölümünün Birleşik Mücadele Güçleri olarak fiili meşru mücadele sahasındaki örgütlenmeleri önemli bir hamledir.
♦ Sosyal ÅŸoven TKP’nin sözcülüğünü yaptığı TKP, Sol Parti, EMEP’in adını “üçüncü ittifak” koymaya çalıştıkları, bizim tanımımızla “iki buçukuncu ittifak” giriÅŸimi kayda deÄŸer bir durumdur. “Ä°ki buçukuncu ittifak” tanımımız, “Cumhur Ä°ttifakı” (faÅŸist ÅŸeflik cephesi, 1. ittifak), “Millet Ä°ttifakı” (parlamenter restorasyon cephesi, 2. ittifak), halkçı demokratik cephe (2011 HDK ve sonra da HDP’nin kuruluÅŸundan beri Kürt ulusal özgürlük hareketi ile batıdaki sosyalist devrimci güçler arasındaki birleÅŸik mücadele baÄŸlaÅŸması, 3. ittifaktır); “iki buçukuncu ittifak” fantezisi “millet cephesi” ile halkçı demokratik cephe arasında duran eÄŸer mümkün olabilirse, 3. cephenin 2. cepheye yedeklenmesine hizmet edecek parlamentarizm ufuklu siyasi bir atraksiyondur.
♦ Faşizme karşı birleşik mücadelenin gerekliliğini vurgulayan ama birleşik mücadeleyi büyütme konusunda varolan durumlarını değiştirecek hamleler yapmayan, eylem birliklerinin ötesine geçen adımlar atmayan güçler var, TÖP, Halkevi ve diğer parti ve hareketler. Onlar da diğer bir eğilimi meydana getiriyorlar.
♦ Ayrıca kendi içine kapanmış yapılardan da söz edilebilir.
♦ Bir de pratik eylem birlikleri yapmakla birlikte işçi sınıfını temsil etme söylemli kendi merkezli yaklaşım içerisinde olan, antifaşist mücadelenin yaşamsal, ötelenemez siyasi görevlerini yüce sosyalizm adına ihmal edilebilir sayma eğilimi içerisindeki yapılar var.
***
“Emekçi sol hareket” kavramıyla “burjuva sol” ile kesin sınıfsal bir ayrımı koyuyoruz. 2021 emekçi solda derlenip toparlanma, kuvvet biriktirme eÄŸilimi gözlemleniyor. Ama emekçi sol güçlerin örgütlülüğü sınırlı. Birkaç büyük kente sıkışmış durumda. “Durumun” emekçi sol harekete, güncel bir meydan okumasıdır bu. Geride kalan tasfiye saldırısı dönemi kuvvetleri, kadro ve örgütleri aşındırdığı, örgütsel nitelik düzeyini düşürdüğü gerçektir, kadro ve örgütlere nitelik kazandırılması görevleri ihmal edilemez. Ama aynı zamanda zayıf güçlerle bile olsa duraksamaksızın yeni alanlara el atmak, örgütsel çalışma alanlarını geniÅŸletmek, örgütlenmeleri yaymak tamamen olanaklı ve gerekli. Burada özellikle genç devrimcilerin kendilerini devrimci bakımdan ortaya koymaları çok önemli.
Ä°deolojik bakımdan emekçi solun siyasi inisiyatifi, özgüveni, kararlılığı arttı, moral kazandı. Emekçi sol harekette belli tartışmalara yansıyan bir entelektüel canlanma eÄŸilimi de gözleniyor. DiÄŸer yandan 2015’den beri süre gelen sistematik tarzda tırmandırılan faÅŸist devlet terörünün yarattığı tasfiyeci etkilenmelerin yansıması olarak emekçi sol saflarda kendini gösteren karamsar, kötümser yaklaşımlar ve bunları etkisizleÅŸtirmek için yürütülecek çalışma ve mücadeleler de oldukça önemli.
Emekçi solda bu bir yıl içerisinde siyasi inisiyatif, enerji ve cüret yükselmesi oldu. Bunu 1 Mayıs’ta da kasım ayı içerisindeki, işçiden emekçiden alıp patronlara verme yoksullaÅŸtırma siyasetine karşı kitleselleÅŸmekte olan öncü eylem ve etkinliklerde, yürüyüş ve protestolarda gördük. Emekçi solun kitle ajitasyonu alanı geniÅŸledi. Aktif savunma, faÅŸizmi yıkma ve özgürlüğü kazanma isteÄŸi ve yönelimi geliÅŸiyor.
2021’de emekçi sol harekete önceki süreçlerin devamı olan belli baÅŸlı meydan okumalar varlığını sürdürdü:
İşçi sınıfı ve emekçiler, iÅŸsizler ve yoksullar, büyük gençlik yığınları ve halklarımız ile emekçi solun iliÅŸkileniÅŸi zayıflığı, emekçi sol harekete, onu oluÅŸturan tek tek parti ve örgütlere meydan okuyan birinci temel sorundur. 2021’de işçi sınıfı ve ezilenlerin hareketleriyle, büyük kitleleriyle iliÅŸkilenme çaba ve yöneliminin güçlendiÄŸi saptanabilir. Emekçi solu oluÅŸturan yapılar talepler baÄŸlamında işçi sınıfı ve emekçilerle baÄŸlı, onların yaÅŸamsal taleplerini sahipleniyor ya da formüle ediyor. Keza onların bütün mücadelelerini destekliyor, bir ÅŸekilde yanında, içinde yer alıyorlar. 2021’in işçi direniÅŸlerinin genelinde emekçi sol yapıların etkisi, katkısı, öncülüğü var. Bu iliÅŸkileniÅŸ farklı bir düzleme, işçi sınıfı ve emekçilerde, onlara öncüleri olarak yakınlık ve sempati duyma, onların saflarına yönelme düzeyine sıçrayamıyor, yani emekçi sol yapılar önderleÅŸememe sorunu yaşıyorlar. Fakat bu güncel olduÄŸu kadar tarihsel bir durum. Emperyalist küreselleÅŸme evresi ve sosyalist mücadele tarihinin son çeyrek yüzyılının süren koÅŸulları altında devrimci önderliÄŸin açığa çıkartılması sorunudur.
Ayrıca burada “sorun” işçi sınıfına gitmek, emekçilere, ezilenlere gitmek deÄŸil, onların mücadele potansiyel ve kapasitesinin açığa çıkartılması olduÄŸu kadar, onların mücadele istek ve yönelimlerinin, çabalarının devrimci bir program ve stratejiye, devrimci önderliÄŸe yöneltilebilmesidir. Sendikalist ya da kitle kuyrukçusu yaklaşımların doÄŸal olarak bu sorunları çözme yeteneÄŸi yoktur.
Emekçi sol harekete ikinci büyük bir meydan okuma siyasi düzlemden geliyor; faÅŸizme, sömürgeciliÄŸe ve emperyalizme karşı cepheleÅŸme, birleÅŸik mücadelenin ileri bir düzeye sıçratılması sorunu var. Bu hem bir kitle talebidir, hem de emekçi sol siyasetin mantık ve var oluÅŸunun gereÄŸidir. FaÅŸist diktatörlük-Cumhur Ä°ttifakı ve parlamenter restorasyoncu Millet Ä°ttifakına karşı bu iki burjuva cephe karşısında sosyalizme açılan işçi-emekçi halk iktidarı seçeneÄŸini, üçüncü cepheyi iktidar seçeneÄŸi olarak büyütme sorun ve görevinin baÅŸarılabilmesidir bu. Bu baÄŸlamda son on yılda harcanan çabalar katedilen mesafe önemli ve deÄŸerli; emekçi sol önceki 30-40 yılda katedemediÄŸi kadar yol aldı, ilerledi son on yılda. Baktığını göremeyenler veya görmek istemeyenler ve hatta kasıtlı çarpıtmak isteyenler durumu sanki bu büyük mesafe katedilmemiÅŸ gibi sunmak için çabalıyorlar, kötümserlik ve umutsuzluk yayıyorlar. Bu bir yıl içerisinde bile önemli adımlar atıldı, hamleler yapıldı. BirleÅŸik Mücadele Güçleri’nin kuruluÅŸu çarpıcı bir geliÅŸmedir. KuÅŸkusuz henüz yeterli olmaktan uzaktır, kendi kapasitesini harekete geçirmekte, açığa çıkartmakta zorlanmaktadır. GeliÅŸtirilmesi ihmal edilemez acil görevlerin ön sırasında yer alıyor ama atılan adım, yapılan hamle deÄŸerlidir, 2021’in bu baÄŸlamda kazandırdığı deneyim ve örgütsel yapılanmada atılan adımlar ileriye doÄŸru yürüyüşün sürdürülebileceÄŸi bir birikim ve zemini yaratmıştır.
Emekçi sol harekete üçüncü büyük meydan okuma daha derindeki bir katmandan geliyor. Gerek sosyalizm mücadelesinin yeni tarihsel dönemi gerekse de tekelci kapitalizmin emperyalist küreselleşme evresinin dünyanın çehresini belirleyen iktisadi, siyasi, sosyal ve kültürel koşulları altında devrimci önderliğinin kuruluşuyla veya yeniden yapılanmasıyla ilgili görevleri, devrimci teori, devrimci strateji, program, önderliğin örgütsel yapılanması gibi temel sorunların çözümünü kapsıyor.
Åžunu vurgulayabiliriz, bu meydan okumaların, bu karşılaÅŸmaların hemen hiçbiri yeni durumlar deÄŸildi. Ãœstelik bu meydan okumaların kesiÅŸme alanları, iç içe geçme boyutları da var. Çözümlerinin etkileÅŸimli olduÄŸunu da güvenle söyleyebiliriz. Devrimcilik, devrimci önderliÄŸin geliÅŸimi, devrimci yol arayışıdır. Tabi ki yol arayışları devrimci önderlik iddiası taşıyanların program ve stratejilerinden baÅŸlıyor, günlük pratik politikalar ve örgütlenme çalışmalarına kadar yayılıyor. Fakat bütün bu meydan okumalar 2021’de bir kılıç darbesiyle çözülebilecek sorunlar da deÄŸildir. Devrimcilerin ahlayıp vahlayarak dövünmeleri, sızlanmaları gerekmiyor.
Bütün bu meydan okumaları, karşılaşmaları çözecek hazır formüller, reçeteler kimsenin elinde yok. Her kim ki, mühür bende diyor o herkesten önce kendisini kandırıyor demektir. Mühür bende diyenlerin analizleri kaçınılmaz olarak subjektiftir. Asıl olan devrimci öncülerin yol arayışıdır, devrimci yaratıcılıklarıdır.
Ä°brahim Çiçek – ETHA – 05.01.2022