ERDOÄžAN: “OBAMA VE TRUMP Ä°LE Ä°YÄ° ÇALIÅžTIM AMA…”
Ä°lk telefonlaÅŸmanın Biden baÅŸkan olduktan üç ay sonra gerçekleÅŸmesi ABD-Türkiye iliÅŸkilileri için bir yeni dönem sinyali olarak yorumlanmıştı. ErdoÄŸan’ın “iyi baÅŸlamadık” dediÄŸi iliÅŸki nasıl ilerliyor?
CumhurbaÅŸkanı ve AKP Genel BaÅŸkanı Recep Tayyip ErdoÄŸan, BirleÅŸmiÅŸ Milletler Genel Kurulu için gittiÄŸi New York’ta açılışını yaptığı Türkevi’nde gazetecilerin sorularını yanıtladı. ErdoÄŸan’ın uçak röportajları uçaÄŸa alınan basın mensupları tarafından yayınlandı.
Habertürk’ün haberine göre ErdoÄŸan, Rusya’dan satın alınan S-400 hava savunma sistemleri için “Bizim için bitmiÅŸtir” dedi.
ErdoÄŸan’ın BirleÅŸmiÅŸ Milletler Genel Kurulu için yaptığı ABD ziyaretinde Biden ile ikili bir görüşme olmadı.
Türkiye’nin F-35 savaÅŸ uçağı projesinden çıkarılmasını hatırlatan CumhurbaÅŸkanı ErdoÄŸan, Biden ile iyi baÅŸlamadıklarını söyledi:
- Benim Başbakan, Cumhurbaşkanı olarak yaklaşık 19 yıllık yöneticilik hayatımda Amerika ile olan münasebetlerimde geldiğimiz nokta maalesef iyi bir nokta değil. Ben oğul Bush ile iyi çalıştım, Sayın Obama ile iyi çalıştım, Sayın Trump ile iyi çalıştım ama Sayın Biden ile iyi başladık diyemem.
İlk telefon üç ay sonraydı
20 Ocak’ta göreve baÅŸlayan Biden, 23 Nisan’da CumhurbaÅŸkanı Recep Tayyip ErdoÄŸan’ı aradı. Görüşme, Ermeni Soykırımı’nın yıldönümünden bir gün önce gerçekleÅŸti.
Reuters haber ajansına bilgi veren kaynaklar, Biden’ın ErdoÄŸan’a, 1915 olaylarını “Ermeni soykırımı” olarak tanıyacağını söylediÄŸini bildirdi.
Biden, 24 Nisan’da Beyaz Saray resmi açıklamasında soykırım ifadesini kullanan ilk ABD BaÅŸkanı, sözcüğü kullanan Reagan’dan sonra ikinci baÅŸkan oldu.
Türkiye’den sert bir karşı açıklama gelmedi.
“ErdoÄŸan çok endiÅŸeli olmalı”
Eski bir Penagon yetkilisi ve Amerikan GiriÅŸ Enstitüsü’nde öğretmen olan Michael Biden seçilince CNBC’ye verdiÄŸi de demeçte “Son birkaç yıldır iliÅŸkileri bir arada tutan tek ÅŸey ErdoÄŸan ile olan kiÅŸisel iliÅŸkiler oldu” demiÅŸ ve eklemiÅŸti:
“Trump’ın görevden ayrılmasıyla ErdoÄŸan çok ama çok endiÅŸeli olmalı.”
TIKLAYIN – CNN: Trump golf oynarken bile ErdoÄŸan ile konuÅŸuyor
Haberde, Türkiye ile ABD sorunları “Türkiye’de insan hakları ihlalleri; Türkiye’nin S-400’ler ile NATO’yu kızdırması ve “Ä°slamcılara verilen destek” olarak sıralanmıştı.
ErdoÄŸan’ın DoÄŸu Akdeniz’deki doÄŸalgaz kaynakları konusunda Yunanistan ve Kıbrıs’a yönelik saldırgan hamleleri de neden gösterildi.
ErdoÄŸan için “otokrat” demiÅŸti
Biden, baÅŸkan adaylığı sırasında yürüttüğü kampanya sırasında verdiÄŸi bir röportajda ErdoÄŸan’ı bir “otokrat” olarak tanımlarken, “yaptıklarının bedelini ödemeli” demiÅŸti.
“Soykırım” diyen ilk BaÅŸkan
Biden, 24 Nisan’da 1915 olayları için resmi olarak “soykırım” ifadesini kullanan ilk Amerika BirleÅŸik Devletleri BaÅŸkanı olmuÅŸtu.
Ä°stanbul Politikalar Merkezi Direktörü ve Sabancı Ãœniversitesi Uluslararası Ä°liÅŸkiler Profesörü Fuat Keyman, bianet’e konuyla ilgili ÅŸunları söylemiÅŸti:
Biden’ın 24 Nisan konuÅŸmasında soykırım tanımını yapmasının, bugün ABD BaÅŸkan Yardımcısı olan Kamala Harris’i yardımcısı olarak tercih etmesiyle baÅŸladığını düşünüyorum.
Ä°ÅŸin bu tarafı Türkiye’deki basında hiç konuÅŸulmuyor ama Kamala Harris’e baktığımız zaman onun zaten California’daki senatörlük sürecinden gelen duruÅŸunun, insan hakları savunucusu olmasının referanslarından birisi de Ermeni meselesiyle ilgili olan görüşleriydi.
Bu yüzden Biden-Harris başkanlığı Obama ya da diğer başkanların döneminden farklı. Kamala Harris bu yüzden de buradaki kilit aktörlerden biri, belki de başında geliyor.
Bu sadece Ermeni lobisinin desteğini almakla açıklanacak bir şey değil, ABD-Türkiye ilişkilerinin son süreçte farklı bir noktada olduğunu görüyoruz.
Kıbrıs sorununda Biden’a çaÄŸrılar
ErdoÄŸan’ın Kıbrıs için iki devletli bir çözümü teÅŸvik etmesi ve terk edilmiÅŸ MaraÅŸ kasabasını yeniden açma planı da uluslararası analistlere göre sorunlardan biri.
Demokrasileri Savunma Vakfı’nda yardımcı araÅŸtırmacı olan Morgan Lorraine Vina, RealClear’da yayınlanan bir makalesinde, “BM’nin Türk düşmanlığını caydıramaması göz önüne alındığında, ABD’nin ErdoÄŸan’ın Kıbrıs’taki hamlesini engellemek için çok taraflı araçlardan daha fazlasını kullanması gerekecek” dedi.
Vina, “Güvenilir bir uluslararası direniÅŸin yokluÄŸunda Biden yönetimi başı çekmeli” dedi. ABD basınında çıkan haberlerde de Biden’ın Kıbrıs konusunda ErdoÄŸan’a taviz vermeyeceÄŸi yorumları yapılıyor.
TIKLAYIN – Biden-ErdoÄŸan: Gecikme, muamma ve açıklamalar
Obama döneminde Biden-Türkiye
Ekim 2014’te, Obama yönetiminin BaÅŸkan Yardımcısı ve ÅŸu anki ABD BaÅŸkanı Joe Biden, Foreign Policy’nin haberine göre Türkiye’yi de katarak ÅŸu iddiada bulundu:
“Türkiye, Suudi Arabistan ve BirleÅŸik Arap Emirlikleri, Esad’a karşı savaÅŸacak herkese yüz milyonlarca dolar ve on binlerce ton silah temin etti, ancak tedarik edenler el-Nusra, el-Kaide ve dünyanın diÄŸer yerlerin gelen aşırı cihatçı unsurlar oldu.”
Bu iddialar organize suç örgütü lideri olmakla aranan Sedat Peker’in iddialarıyla yakın zamanda tekrar gündeme gelmiÅŸti.
(Bianet – PT)