100 puan üzerinden yapılan deÄŸerlendirmede Türkiye; ‘EriÅŸim engeli’ baÅŸlığında 15 puan, ‘İçerik sınırlaması’ baÅŸlığında 10 puan ve ‘Kullanıcı hakları ihlallerinde’ 9 puan alarak toplamda 34 puanla ‘özgür deÄŸil’ sınıfında yer aldı.
ABD merkezli insan hakları kuruluÅŸu Freedom House’un “2021 Ä°nternette Özgürlük” raporuna göre, Türkiye internette “özgür olmayan ülkeler” arasında yer aldı.
Raporda, Türkiye’de internet kullanımı “EriÅŸim engeli”, “İçerik sınırlaması” ve “Kullanıcı hakları ihlalleri” baÅŸlıkları altında incelendi. 100 puan üzerinden yapılan deÄŸerlendirmede Türkiye; “EriÅŸim engeli” baÅŸlığında 15 puan, “İçerik sınırlaması” baÅŸlığında 10 puan ve “Kullanıcı hakları ihlallerinde” 9 puan aldı ve toplam 34 puanla “özgür deÄŸil” sınıfına girdi.
DeÄŸerlendirmede, toplamda 70-100 arası puan “özgür”, 40-69 arası “kısmen özgür”, 0-39 arası “özgür deÄŸil” anlamına geliyor.
Raporda, ÅŸu deÄŸerlendirmeler yapıldı: “ErdoÄŸan’ın AKP’si 2002’den beri Türkiye’yi yönetiyor ve baÅŸlangıçta bazı liberalleÅŸtirici reformlar yapsalar da siyasi haklar ve sivil özgürlükler için giderek artan bir azalma gösterdiler. ErdoÄŸan, Türk siyasetinde büyük bir güç kullanmaya devam ederken, 2019 belediye seçimlerinde muhalefetin zaferi ve Covid-19 pandemisinin zaten sallanan ekonomi üzerindeki etkisi, hükümete muhalefeti bastırmak ve kamusal söylemi sınırlamak için yeni teÅŸvikler saÄŸladı.”
Raporda, Türkiye’de internet kullanımı ve internette sansüre yönelik deÄŸerlendirmelerde dikkat çeken noktalar şöyle:
ERKEKLER, YÜZDE 13 DAHA FAZLA İNTERNETE ERİŞİYOR
🔹Türkiye, dünya genelinde 59. sırada yer alarak Avrupa’da internet satın alınabilmede en düşük puana sahip ülke olmaya devam ediyor. Ãœlke genelinde sık sık elektrik kesintileri yaÅŸanmaya devam etti. GeçmiÅŸ yıllarda, GüneydoÄŸu bölgesi zayıf telekomünikasyon altyapısı ve elektrik kesintilerinden olumsuz etkilenmiÅŸtir. 2020 Kapsayıcı Ä°nternet Endeksi Raporuna göre, erkekler kadınlara göre yüzde 13 daha fazla internete eriÅŸiyor.”
İÇERİK SINIRLAMA PUANI 6 ÜZERİNDEN 1
🔹”Türkiye’nin ‘İçerikleri sınırlama’ puanı 6 üzerinden 1. Yeni engellenen internet siteleri arasında Türkiye’nin askeri operasyonları, Kürtçe haberler ve hükümet eleÅŸtirileri hakkında içerik yayınlayanlar yer alıyor. Yeni engellenen bazı dijital haber kaynakları, ‘terör propagandası yapmakla’ suçlanıyor. Ä°nternet siteleri, cinsellikle ilgili anahtar kelimeler içeren bir alan adı aldıklarında engellenebiliyor. Ateizmi teÅŸvik eden sayfalar da ‘Ä°slam’a hakaret olarak’ kabul edilip engellenebiliyor.
🔹Türkiye “Devlet veya devlet dışı aktörler, yayıncıları, içerik barındırıcılarını veya dijital platformları içeriÄŸi, özellikle de uluslararası insan hakları standartlarıyla korunan materyalleri silmeye zorlamak için yasal, idari veya baÅŸka yollar kullanıyor mu?” baÅŸlığındaki puanı sıfır. Devlet yetkilileri içeriÄŸin silinmesini veya kaldırılmasını talep etme konusunda inisiyatif kullanıyor. Sosyal medya platformları; para cezaları, reklam yasakları, eriÅŸim engellemeleri ve bant geniÅŸliÄŸi kısıtlamalarından kaçınmak için idari kararlara ve mahkeme kararlarına uyuyor. Küresel sosyal medya platformlarına benzer ÅŸekilde, popüler Türk internet siteleri içerik kaldırma kararlarına tabi.
Rapora göre, Türkiye, “Online gazeteciler, yorumcular ve diÄŸer kullanıcılar oto-sansür uyguluyor mu? BaÅŸlığında 1 puan aldı. DeÄŸerlendirmede, “Ä°letiÅŸim BaÅŸkanı Fahrettin Altun, Geçen sene mayıs ayında, ‘Sosyal Medya Yönergesi’ yayınlayarak vatandaÅŸlara ‘yasa dışı’ veya ‘karalayıcı’ olarak algılanan bir gönderiyi beÄŸenmekten veya paylaÅŸmaktan sorumlu tutulacağını hatırlattı” denildi.
ANAYASANIN KORUYUCULUÄžU VE YARGI BAÄžIMSIZLIÄžINA 1 PUAN
Türkiye, “Anayasa veya diÄŸer yasalar hakları koruyamıyor mu? Ä°fade özgürlüğü, bilgiye eriÅŸim ve basın özgürlüğü, bağımsız olmayan bir yargı tarafından mı uygulanıyor?” deÄŸerlendirmesi alanında da 1 puan alabildi.
“Hizmet saÄŸlayıcılar ve diÄŸer teknoloji ÅŸirketleri tarafından kullanıcı verilerinin izlenmesi ve toplanması, kullanıcıların gizlilik haklarını ihlal ediyor mu?” sorusunun yöneltildiÄŸi baÅŸlıkta ise Türkiye’nin puanı sıfır.