Meksika’da uyuÅŸturucu kartelleri, ihtiyaç sahiplerine yardım dağıtıyor. Koronavirüs krizinden etkilenen mafya, gücünü ve itibarını koruma derdinde.
Meksika medyasının bu yardım paketlerine isim bulması pek de zor olmadı: “Chapo Yemek Paketi.” Ãœnlü uyuÅŸturucu mafyasının babası sayılan “El Chapo” kod adlı Joaquin Guzmán’ın kızının reklam için halka dağıttığı yemek paketlerine verilen isim bu.
ABD’de hapiste olan Sinaloa Karteli’nin lideri El Chapo’nun kızlarından Alejandrina Guzman, korona krizi sırasında yaÅŸlılara özel ilgi ve yardımda bulunduklarını belirtiyor.
Meksika’nın Jalisco eyaletine Guzman’ın adına kayıtlı “El Chapo 701” isimli moda markası “Narco-Chic!” ürünleri de satıyor. Taşıyıcılarla birlikte markanın logosunun bulunduÄŸu karton kutulara tuvalet kağıdı ve pirinç taşırken görüntülenen Guzman’ın videoları ve fotoÄŸrafları ise taşıma süreci bittikten kısa bir süre sonra sosyal medyada yayıldı.
Guzman’ın bu yardımları durdurmaya niyeti ise pek yok. Çünkü Meksika’da suç örgütleri son zamanlarda yardım malzemelerinin dağıtımını, medyanın da ilgisini çekecek bir şekilde oldukça sık yapıyor. Devlet yetkilileri ise bu duruma karşı genellikle müdahalede bulunamıyor.
Bir müşteri, Intermoda Mexico fuarında yeni “El Chapo 701” koleksiyonu ile poz veriyor
Örneğin Jalisco Nueva Generacion kartelinin yardım dağıttığı San Luis Potosi bölgesinin belediye başkanı Xavier Nava, bu yardımların dağıtımın silahsız siviller tarafından yapıldığını belirterek bunları durdurmak için yasal dayanağının olmadığını söylüyor.
Peki bu yardımların arkasında ne yatıyor? Uluslararası Kriz Grubu’ndan Falko Ernst, yaptığı açıklamada, “Meksika’da ÅŸu anda acil bir insani kriz ya da ihtiyaç sıkıntısı bulunmuyor. Karteller ise bu durumu toplumsal tabanlarını daha da güçlendirmek için kullanıyor.” Erzak paketi dağıtmak ÅŸiddet kullanmaya göre daha kârlı çünkü, “kartellerin kaynakları kısıtlı, savaÅŸmak ise masraflı.”
Bir güç aracı olarak hayırseverlik
Gazeteci ve uyuÅŸturucu uzmanı Jose Reveles’e göre mafya “kendilerini göstermek için bir propaganda stratejisi uyguluyorlar.” Reveles, ÅŸiddet ve hayırseverliÄŸin aslında aynı madalyonun iki farklı yüzünde yer aldığını söylüyor.
Meksika hükümetinin uyguladığı sosyal politikaların etkisiz, yetersiz ve siyasi çıkarlar için kullanılması suçluların da iÅŸine geliyor. Ernst ise bu durumun “endiÅŸe verici” olduÄŸunu belirtiyor. “EÄŸer hükümet bu duruma karşı bir ÅŸey yapmazsa, Meksika’nın yakında çok daha büyük bir güvenlik problemi olabilir.”
Meksika’da pandemiden önce de ÅŸiddet kaynaklı suç oranları yeni bir rekor yolundaydı. Mart ayı, gerçekleÅŸen 2 bin 585 cinayet ile kayıtlara en fazla ÅŸiddetin yaÅŸandığı ay olarak geçti.
Andrés Manuel López Obrador
Ekonomik Kalkınma ve AraÅŸtırma Merkezi’nde (CIDE) öğretim üyeliÄŸi yapan Mauricio Merino, bu kapsamda Devlet BaÅŸkanı Andres Manuel Lopez Obrador’a prestij projelerini durdurması yönünde çaÄŸrı yaparak, Meksika’nın güneyinde yer alması planlanan turistik tren veya rafineri gibi projeleri askıya alması tavsiyesinde bulunuyor. Merino, böylelikle 6 ay boyunca maddi durumu kötü olan 68 milyon kiÅŸiye temel gelir saÄŸlanabileceÄŸini belirtiyor.
Ancak Obrador’un bu çağrılara kulak astığı söylenemez. Zira güvenlikle ilgili endişeler, devlet başkanının koronavirüs krizi kapsamında sabahları yaptığı konuşmalarda yer almıyor.
Koronavirüs salgını suç örgütlerini de etkiliyor
Organize suç örgütlerini de salgından olumsuz etkilenenler arasında. Kaçakçıların kullandığı birçok yolun kapalı olması sebebiyle, Çin’de sentetik uyuşturucular için üretilen kimyasalların, Güney Amerika’da ise kokainin tedariği tıkanmış durumda.
Ekonomik durgunluk ve kapanan sınırlar, alınan haraç miktarını ve insan kaçakçılığını da azalttı. Dolayısıyla bazı çeteler artık emirleri altında çalışan katillere ücretlerini ödeyemiyor.
UyuÅŸturucu uzmanı Jos Reveles’e göre, özellikle büyük karteller birkaç ay daha maddi açıdan ayakta kalabilir. Ãœstelik küçük grupları bünyelerine katmaları da ihtimaller dahilinde. “Kara para aklama mekanizmalarının ve büyük kartellerin finans kaynaklarının hedef alınması, devlet için doÄŸru bir adım olabilir” diyen Reveles’e göre, ÅŸimdiye kadar hükümetin kararlı bir ÅŸekilde bu yönde adım attığını söylemek ise zor.
Ancak uyuÅŸturucu ticaretinin, aynen bu iÅŸin küçük bir grubun elinde olduÄŸu 20 yıl önceki Kurumsal Devrimci Parti (PRI) döneminde olduÄŸu gibi yeniden merkezileÅŸtirilmesiyse Ernst’e göre mümkün deÄŸil. Ernst, “Suç odakları bugün çok fazla noktaya dağılmış halde” diyor.
Ernst, küçük ölçekli taşeron suç çetelerinin adam kaçırma, sokakta suç işleme ve petrol kaçakçılığı gibi faaliyetlere yönelmesi riski olduğuna da dikkat çekiyor. Bu durum, orta vadede şiddet döngüsünün çok daha hızlı işlemesine sebep olabilir.
Sandra Weiss
(dw)