Mısır’da kadınlar ve kız çocuklarına yönelik cinsel saldırıların çok yaygın olduÄŸu hep biliniyordu ama kadınlar artık ÅŸimdiye kadar görülmemiÅŸ bir öfkeyle tepki gösteriyor ve sessizliklerini bozarak neler yaÅŸadıklarını anlatıyorlar. Mısırlı-Ä°rlandalı yazar, ÅŸair ve yayıncı Salma El-Wardany anlatıyor:
Mısır’da tanıdığım her kadının bir cinsel taciz, saldırı ya da tecavüz hikayesi var.
Bu adeta günlük yaÅŸamın bir parçası ve Mısır’da kadınlar için “Bugün ne giyeceÄŸim?” sorusu tarzdan çok güvenlikle ilgili bir soru.
Erkek egemen kültür, din ve muhafazakarlık yıllardır kadınların cinsel saldırıdan sonra genellikle susması anlamına geldi çünkü bu gibi durumlarda mağdurun suçlanması çok yaygın.
Fakat artık kadınlar ve kız çocukları onlarca yıllık sessizliklerini bozup sosyal medyadan başlarına gelen saldırıları anlatmaya, birbirlerine güç vermeye ve adalet çağrıları yapmaya başladılar.
Tetikleyen ne oldu?
Bu gelişmeyi tetikleyen olaylar geçtiğimiz Temmuz ayında Ahmed Bassam Zaki adlı öğrenci hakkındaki iddiaların internette paylaşılmasıyla başladı.
22 yaşındaki diÄŸer bir üniversite öğrencisi Nadeen Ashraf, Instagram’da “assaultpolice” (saldırı/tecavüz polisi) adıyla bir hesap açarak bu kiÅŸiyle ilgili iddialar paylaÅŸtı ve birden çok sayıda kadından Ahmed Bassam Zaki’nin kendilerine ÅŸantaj yaptığı, saldırdığı, taciz ya da tecavüz ettiÄŸi ÅŸeklinde mesajlar yaÄŸmaya baÅŸladı.
Ahmed Bassam Zaki birkaç gün sonra gözaltına alındı ve hakkında “18 yaşının altındaki üç kıza cinsel saldırı, tehdit ve dördüncü bir kıza ÅŸantaj” suçlamalarıyla dava açıldı. Bassam Zaki bu iddiaları reddetti.
Fakat ÅŸimdi Nadeen’in açtığı hesabın 206 bin takipçisi var ve genç kadın aldığı desteÄŸin yoÄŸunluÄŸu ve bir harekete dönüşme hızından ÅŸaÅŸkın.
“Birkaç hafta içinde parlamentoya, cinsel nitelikli suçlarda maÄŸdur kadınların kimliklerinin saklı tutulması konusunda yasa teklifi verildi” diyor.
El Ezher’den destek
Cinsel saldırıya uÄŸrayan kadınlardan Sabah Khodir’in başına gelenler o kadar dehÅŸet vericiydi ki, genç kadın geçen yıl ülkeyi terk ederek ABD’ye taşınmıştı.
Kadın hakları savunucusu olarak yaşamını sürdüren Sabah Khodir, Mısırlı kadınların başlarına gelenleri anlatmaları, avukatlarla, terapistlerle görüştürülmeleri için çalışmalarını sürdürüyordu ve şimdi bu çalışmaların sonuç vermesinden memnun.
Bu yılın baÅŸlarında Mısır’daki en yüksek dini merci sayılan El Ezher Camisi, kadınları destekleyen bir açıklama yaptı ve bir kadının ne giydiÄŸinin hiçbir zaman cinsel saldırıyı haklı göstermek için gerekçe olamayacağını kaydetti.
Khodir, “Ve Instagram’daki kampanyadan sonraki ilk Cuma, birçok camiden cinsel tacize karşı tavır almaları istendi” diyor.
Bütün bunlar mağdurun suçlanması geleneği ve dinin bu konudaki tutumu çevresinde, çok ihtiyaç duyulan bir tartışmayı başlattı.
Ülkede herkes tarafından tanınan, ünlü, etkili isimler kampanyaya destek veren açıklamalar yapınca erkekler de tartışmaya katılmak durumunda kaldı.
Tanınmış Mısırlı kaşif ve gezgin Omar Samra da sosyal medyada kadınların kampanyasına destek verenlerdendi.
“Olan bitene karşı o kadar öfkeli ve kızgınım ki! Artık gülünç boyutlara vardı ve erkekler davranışlarının sorumluluÄŸunu alıp, sorgulamadıkça bu durumun düzeleceÄŸini düşünmüyorum” diyor.
Yüksel bedeller
Fakat yüzeydeki bu başarıya karşın endişeler sürüyor.
Ülkedeki kadın hakları savunucuları yıllardır cinsel suçlarla ilgili yasaların düzeltilmesi ve daha iyi bir sistem oluşturulması için mücadele ediyor ama bu konuda pek mesafe alınamadı.
Tecavüz ve cinsel saldırı şikayetiyle çok az dava açılıyor ve cinsel taciz daha 2014 yılında, o da önde gelen kadın hakları savunucusu Mozn Hassan gibi feministlerin çabalarıyla suç kapsamına alındı.
ABD merkezli insan hakları izleme örgütü Human Rights Watch’tan (HRW) Rothna Begum, hükümet her ne kadar kadınlardan yana görünüyorsa da, internet de dahil kamusal alanda kadın hareketine karşı devletin bir direnç gösterdiÄŸini söylüyor.
Begum “Yetkililer iÅŸi TikTok’taki kadın fenomenleri ‘ahlaksızlığı teÅŸvik’ ile suçlayıp tutuklamaya kadar vardırdılar” diyor.
Lüks otelde toplu tecavüz
Bunun yanı sıra son hareketlenmenin sonucu olarak ortaya çıkan 2014 yılında Kahire’deki lüks bir otelde yaÅŸandığı ileri sürülen ÅŸoke edici bir olayın yarattığı kaygılar var.
Mısır’ın önde gelen, güçlü ailelerine mensup 9 erkeÄŸin genç bir kadına otelde tecavüz edip, bunu da filme alıp, arkadaÅŸlarıyla paylaÅŸtıkları iddia ediliyor.
Savcılık suçlanan erkekler için tutuklama kararı çıkardı ama aynı zamanda görgü tanıkları ve olayla ilgisi bulunan diğer kişiler de tutuklandı. Bu kişiler de şüpheliler gibi tıbbi muayeneden geçirildiler telefonlarına, bilgisayarlarına el kondu ve kişisel bilgilerine girildi.
HRW’tan Rothna Begum “Hükümet kadınlara, ‘ortaya çıkıp tecavüzü ÅŸikayet ederseniz ya da görgü tanığı olmayı kabul ederseniz, siz de tutuklanabilirsiniz’ mesajı veriyor” diyor.
Kısacası Mısır’da kadınların iÅŸi zor ve mücadelenin bedeli yüksek. Ä°ÅŸte bu, son kampanyanın ne kadar önemli olduÄŸunu da ortaya koyuyor.
Kendilerini tam olarak koruyacak bir yasal çerçeveden mahrum olmalarına, ailelerinden gelecek tepkilere ve maÄŸdurları cezalandıran ‘namus cinayetleri’nin hala yaÅŸanmasına raÄŸmen Mısırlı kadınlar seslerini her zamankinden çok yükseltiyor.
Mısırlı/Amerikalı feminist Mona Eltahawy TikTok kadınlarının ve görgü tanıklarının tutuklanması olaylarına raÄŸmen ülkede “feminist bir devrimin baÅŸlamakta olduÄŸu konusunda ısrarlı bir iyimserlik içinde” olduÄŸunu söylüyor.
“Utanç duvarını bombardımana tutan bu genç kadınlara, kız çocuklarına ve queer’lere bakıyorum ve heyecan duyuyorum” diye ekliyor.
(BBC)